کسب درآمد از نرم‌افزار آزاد و متن‌باز – بررسی مدل‌های کسب و کار

مدتی پیش، من اعلام کردم که یکی از دلایل کم بودن طرفداران نرم‌افزار آزاد و متن‌باز در ایران به طور خاص، اینه که کسب درآمد ازشون توسط متخصصان حوزه فناوری اطلاعات ممکن نیست. گذشته از این هم، اگر جایی حاضر باشه روی چنین چیزی کار کنه احتمالا حقوق کمتری برای متخصصین و مهندسین در نظر می‌گیره.

دوستی همین حرف رو برای من فرستاد (به نقل از خودم) و نقدهاش پیرامون حرفم رو مطرح کرد. یک بحث نسبتا طولانی شکل گرفت و خب من به نتیجه رسیدم که این مطلب رو حتما بنویسم. چرا؟ چون لازم بود اون نیم ساعت صحبت من جایی مکتوب بشه که بحث کردن روی اون و نقل قول ازش ساده‌تر باشه.

من چند مدل برای کسب درآمد از نرم‌افزار آزاد، به ذهنم رسید که همه اونها رو در این مطلب برای شما موردی توضیح خواهم داد.

روش اول: کمک مادی و معنوی از سمت جامعه

در این روش، افرادی که در جامعه فعالند، به سایر پروژه‌ها، نرم‌افزارها و یا کمپین‌ها کمک مادی و معنوی می‌کنند. برای مثال، برای افرادی که نیازمند تامین هزینه سرور هستند، پول واریز می‌کنند تا سرویس آزادشون نخوابه. برای افرادی که نرم‌افزاری رو توسعه میدند پول واریز می‌کنند که توسعه ادامه دار بشه. این روش، روش خوبیه و خیلی از نرم‌افزارها عمده درآمدشون از کمک‌هاییه که از طرف جامعه بهشون میشه.

اما یک مشکل بزرگی اینجا هست و اون اینه شاید جامعه دلش نخواد کمک کنه. و همیشه باید این فرض رو در ذهن خود داشته باشید. هیچ تعهدی از طرف جامعه برای شما نیست که بهتون پول بدند، در ترجمه اثرتون سهیم باشند یا براتون پول رکوئست بفرستند و … . بنابراین نمیشه این روش رو «مدل کسب و کار» دونست. اما میتونه یک روش خوب برای تامین حداقلی مالی یک پروژه باشه.

در ایران این روش چندین بار تست شده. بعضی پروژه‌ها به خوبی تونستن به درآمدی برسن اما اکثریت اونقدری که لایقشن، کمک دریافت نمی‌کنند. شاید مسائل شخصی و کلا حواشی جامعه میتونه در این قضیه دخیل باشه.

روش دوم : شرکت‌هایی که به صورت تخصصی در این حوزه کار می‌کنن

در دنیا شرکت‌هایی هستند که به صورت تخصصی روی نرم‌افزارهای آزاد و متن باز کار می‌کنند. نمونه خیلی در دسترسش، میتونه ردهت باشه. نمونه دیگرش هم کنونیکال. نمونه‌های زیادی داریم. این شرکتها از طریق فروش پشتیبانی، سرویس و راهکار مبتنی بر محصولات و استراتژی‌های خودشون و صدالبته سخت‌افزار (مثل iXSystems که سخت‌افزارهای NAS مبتنی بر BSD می‌فروشه) کسب درآمد می‌کنن.

همچنین شرکتهای دیگری مثل گوگل یا اوراکل هم زیرمجموعه‌هایی دارند که تخصصی در این حوزه فعال باشند و پروژه‌هاشون به صورت کاملا آزاد منتشر شده باشه.

این شرکت‌ها در ایران وجود دارند. شاید عجیب باشه براتون اما چندین شرکت هستند که در ایران در این زمینه فعالیت مستمر دارند اما نکته مهم اینجاست که این شرکت‌ها معمولا توسط یک سری افراد مشخصی گردونده میشه. قصد ندارم بگم این خوبه یا بد، بلکه این موضوع بده که شرکت‌های دیگری در این حوزه ورود نکردند هنوز. وگرنه که وجود صرف خود شرکتها، میتونه خوب باشه.

روش سوم: کمک شرکت‌های بزرگ به پروژه‌های آزاد

ما یک سری شرکتی در هر فضایی داریم که اصطلاحا بهشون «تک‌شاخ» گفته می‌شه. تکشاخ‌ها در واقع همون غولهایین که شما هرروز اسمش رو می‌شنوید. اپل، مایکروسافت، گوگل، آی‌بی‌ام و … . این شرکتها، بعضا از پروژه‌های آزاد استفاده می‌کنند. برای مثال اپل برای هسته مک‌اواس و آی‌اواس از داروین استفاده می‌کنه که مبتنی بر FreeBSD عه. همیشه هم کامیت‌هایی روی این پروژه هست که ایمیل apple.com باشن.

و خب مایکروسافت هم احتمالا شنیدید که در چندسال اخیر چقدر به این دنیا خودش رو نزدیک کرده و حتی چقدر پروژه‌های خاص و بزرگ خودش رو هم متن‌باز منتشر کرده.

این شرکتها، سیاستشون اینه که هم کمک جامعه کاربری رو دارند (یعنی پول کمتری خرج می‌کنند)، هم مشکلاتشون سریع‌تر رفع میشه و هم به موقعش مقدار زیادی پول و سرمایه وارد این قضیه می‌کنند.

اما در ایران چطور؟ در ایران، ما شرکت‌های بزرگی داریم که اتفاقا از نرم‌افزارها و خدمات آزاد به کرات استفاده کردند. اما خب مورد داشتیم که حتی کپی‌رایت OSM هم به درستی در نقشه‌هاشون وارد نکرده بودند. این شرکتها، میتونند به این جامعه و توسعه‌دهنده‌ها برای کسب درآمد، کمک کنند.

روش آخر : یکی مجانی و آزاد، یکی پولی و بسته.

این هم یکی دیگر از روش‌هایی که به ذهنم رسید که بگم. در حال حاضر، خیلی از پروژه‌ها هستند که یک نسخه اوپن سورس دارند. مثل Metasploit یا NGINX . این‌ها کاری که میکنن اینه که نسخه اوپن رو رایگان ارائه میدن و کلی کمک هم از جامعه دریافت می‌کنند و یک نسخه با پشتیبانی تجاری و … دارند که معمولا کدش عمومی نیست (از اونجایی که شخصا هیچ نرم‌افزاری به این شکل نخریدم، نمی‌تونم بگم که آیا کد اون نسخه رو میدن به خریدار یا نه) و بابت دریافتش و همچنین دریافت پشتیبانیش، شما نیازمند پرداخت پول خواهید بود.

تا الان در کشور خودمون ندیدم که سرویسی چنین کنه. اما به نظر، ایده جالبی میاد برای کار کردن در این حوزه.

جمع‌بندی

خب نتیجه کلی این که «میشه از نرم‌افزار آزاد و متن‌باز هم پول درآورد». اما بحث، بحث مدله. این که شما کدوم مدل رو دنبال کنید و چطوری بخواید با پولی که درآوردید، به این جامعه ارزش برگردونید. مدلهایی که به ذهن من می‌رسید در این مطلب قید شدند. قطعا مدلهای بیشتری هم هستند که به ذهن من نرسیدند اما برای بحث پیرامون این ماجرا، من حی و حاضرم 😀

Share

اتصال به پایگاه داده SQLite در جاوا

مدتی میشه که شروع کردم به یادگیری زبان جاوا چرا که این زبان، علیرغم این که زبان قشنگ و پرکاربردیه، کمک می‌کنه برنامه‌نویس بهتری هم بشم. گذشته از اون، مفاهیم شی‌ءگرایی در جاوا به خوبی پیاده شدند و میشه تا حد زیادی هم برنامه‌نویسی و طراحی شی‌گرا رو با این زبان یاد گرفت.

خلاصه این که در ساعات بیکاری، دموی رایگان آموزش جاوای مشفق همدانی عزیز (وبسایت) رو  دیدم و کمی هم در مورد جاوا و فرمورک‌هاش و …، تحقیق کردم. خلاصه که خواستم یه پروژه فان بزنم و نتیجتا تصمیم گرفتم کمی پروژه رو چالشی کنم. به همین خاطر تصمیم گرفتم که از دیتابیس در پروژه استفاده کنم. رسیدن به این نتیجه که الان در قالب آموزش برای شما درآمده، کار ساده‌ای نبود ولی خب ارزشش رو داشت.

اسکولایت (SQLite) چیه؟

اسکولایت یک سیستم مدیریت پایگاه‌داده رابطه‌ایه که در سال ۲۰۰۰ توسط ریچارد هیپ ساخته شده. این RDBMS عزیز، برخلاف نمونه‌های بزرگ و معروفی مثل MySQL, PostgresSQL, SQL Server و … که نیازمند یک سرور جداگانه هستند، نیازی به داشتن سرور نداره و همه چیز رو در یک فایل، عموما با پسوند sqlite یا sqlite3 ذخیره می‌کنه و اطلاعاتی مثل روابط و داده‌ها رو روی اون فایل می‌نویسه.

این نوع مدیریت دیتابیس برای نرم‌افزارهایی که نیاز دارند داده رو به صورت محلی ذخیره کنند و همچنین سرویس‌های آنلاین کوچک که کاربر زیادی ندارند کاربردیه. همچنین میتونه برای ذخیره موقت اطلاعات هم استفاده بشه. به همین خاطر، محبوبیت زیادی کسب کرده. گذشته از این، در بسیاری از چارچوب‌ها مانند جنگو یا ریلز، در محیط آزمایش (test) و توسعه (development) معموله که از SQLite استفاده کنند تا صرفا ببینن که آیا ساختار داده‌هاشون درسته یا خیر.

تعریف پروژه

خب، حالا که می‌دونیم قراره از جاوا و SQLite استفاده کنیم، بیایم پروژه رو تعریف کنیم. پروژه برای من به این شکل تعریف شده بود:

برنامه‌ای بنویسید که یک نام و یک شماره تلفن از کاربر دریافت کرده و سپس آن را در یک پایگاه‌داده SQLite ذخیره کند.

برای این که پروژه رو کمی متفاوت از چیزی که خودم برای تمرین زدم کنیم، صورتش رو به این شکل تغییر میدیم :

برنامه‌ای بنویسید که یک نام، شماره تلفن و ایمیل از کاربر دریافت کرده و سپس آن را در یک پایگاه‌داده SQLite ذخیره کند.

ابزارهای مورد استفاده در این پروژه

در این پروژه، من از این ابزارها استفاده کردم:

  • جاوا نسخه ۱۳
  • محیط یکپارچه توسعه IntelliJ IDEA
  • درایور SQLite برای جاوا (لینک)

ضمنا، من از سیستم‌عامل لینوکس (در حال حاضر اوبونتو/دبیان) استفاده می‌کنم و چیزایی که در این آموزش بهشون اشاره می‌کنم عموما دستورات لینوکسی هستند. اگر ویندوزی هستید هم میتونید از WSL استفاده کنید یا دستورات مشابه پیدا کنید.

آماده‌سازی و ایجاد پروژه

پس از باز کردن IntelliJ IDEA و سپس ایجاد یک پروژه Command Line جدید، از منوی File و زیرمنوی Project Structure زبانه Dependencies را انتخاب کرده و سپس فایل jar ای که برای SQLite JDBC Driver دریافت کرده‌اید را به پروژه وارد کنید. همچنین، من با دستور زیر، یک دیتابیس خالی در پوشه‌ای در کامپیوتر خودم ایجاد کردم:

touch /home/prp-e/playground/java.sqlite3

به این شکل، من یک فایل قابل فهم برای SQLite ساخته‌ام. قدم بعدی، آشنایی نسبی با پرس‌وجوهای SQLite است.

کمی آشنایی با SQLite

مثل هر دیتابیس SQL دیگری، SQLite هم مجموعه‌ای از پرس‌وجوها اجرا می‌کنه تا به نتیجه‌ای که ما میخوایم برسه. در این بخش، اونهایی که در پروژه استفاده می‌شن رو بررسی می‌کنیم.

ساخت جدول جدید

همونطور که اول گفتیم، قراره در جدول تماسهامون، نام، تلفن و ایمیل اشخاص رو ذخیره کنیم. به همین خاطر موارد رو لحاظ می‌کنیم:

  • یک شناسه منحصر به فرد برای هرفرد که به صورت خودکار، افزایش پیدا کنه
  • اسم فرد به صورت یک رشته متنی
  • شماره فرد به صورت رشته متنی (برای شماره هایی که – یا + و … دارند)
  • ایمیل فرد به صورت رشته متنی

پس پرس‌وجوی اول ما به این شکل میشه :

CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);

در این پرس‌وجو، داریم می‌گیم که اگر جدولی به اسم contacts نبود بسازش. برای هر کاربر یک شناسه به صورت PRIMARY_KEY یا همون شناسه اولیه/منحصر به فرد درنظر بگیر که به صورت خودکار افزایش پیدا کنه. اسم، شماره و ایمیل هم به صورت متن دریافت کن اما خالی نباشن.

اضافه کردن تماس جدید

برای اضافه کردن تماس جدید، کل کاری که باید انجام بدیم اجرای این پرس و جوئه :

INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES ("John Doe", "1-555-123456", "john.doe@gmail.com");

در این پرس و جو میگیم که یک تماس جدید با مشخصات شخصی به نام John Doe به این پایگاه داده اضافه بشه.

پیاده‌سازی در جاوا

برای پیاده‌سازی پروژه، ما نیاز به این موارد داریم:

  • تابعی که اسم دیتابیس، پرس‌وجوی اولیه و پرس‌وجوی مورد نظر ما رو دریافت کنه
  • نوشتن برنامه‌ای که کار دریافت اطلاعات رو انجام بده

تابع دریافت اطلاعات

public static void database_init(String db_address, String init_query, String query){
        String conn = "jdbc:sqlite:/" + db_address;
        try {
            Connection connection = DriverManager.getConnection(conn);
            System.out.println("Connection established to the database.");

            Statement statement = connection.createStatement();
            statement.execute(init_query);

            System.out.println("Successfully created the table.");

            statement.execute(query);

            System.out.println("Successfully ran the query");
        } catch (SQLException throwables) {
            throwables.printStackTrace();
        }

    }

همونطوری که می‌بینید، این تابع آدرس دیتابیس ما رو می‌گیره، اون رو به JDBC میده. پس از اون، یک اتصال با دیتابیس ایجاد می‌کنه و اگر اتصال موفقیت‌آمیز بود، یک پیام به شما میده. سپس، یک statement از دیتابیس ایجاد می‌کنه و پرس و جوی اولیه رو اجرا می‌کنه که در اینجا ساخت جدوله. پس از اون هم، کوئری نهایی یا اصل کاری اجرا میشه که در اینجا، میشه همون اضافه کردن تماس به جدول تماسها. همچنین تعریف شده که پس از اجرای هر پرس‌وجو، یک پیام مناسب چاپ بشه.

در مورد Connection, Statement و try catch ها نگران نباشید. این‌ها چیزایین که توسط IntelliJ IDEA هندل میشن. فقط موقع ساخت Connection حواستون باشه که بهتون خطا میده و ازتون میپرسه که «آیا در try catch قرارش بدم؟» و شما باید تاییدش کنید.

حالا که تابع ارتباط با دیتابیس رو داریم، وقتشه که اطلاعات رو از کاربر بگیریم. این کار رو من در تابع main می‌کنم.

تابع اصلی

در تابع اصلی، لازمه که نام، تلفن و ایمیل افراد رو با پیام مناسب، دریافت کنیم. این تابع اصلی برنامه من شد:

public static void main(String[] args) {
    // write your code here
        String query = "CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);";

        Scanner name = new Scanner(System.in);
        Scanner number = new Scanner(System.in);
        Scanner email = new Scanner(System.in);

        System.out.print("Enter a name: ");
        String input_name = name.nextLine();

        System.out.print("Enter a phone number: ");
        String input_number = number.nextLine();

        System.out.print("Enter an email address:");
        String input_email = email.nextLine();

        String insertion_query = "INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES (\"" + input_name + "\", \"" + input_number + "\"" + ", \"" + input_email +"\")";

        database_init("/home/prp-e/playground/java.sqlite3", query, insertion_query);




    }

همونطور که می‌بینید ابتدا یک رشته به اسم query دارم که در اون توضیح دادم دقیقا میخوام چه جدولی با چه مشخصاتی برام ساخته شه. همچنین چک بشه که اگر جدول موجوده، ساخته نشه و روی همون جدول موجود داده‌های جدید وارد بشن.

بعد از اون، سه تا شیء Scanner ایجاد کردم که ورودی رو از ترمینال کاربر بخونن. پس از اون، پیام‌های مناسب رو چاپ کردم و مقداری که Scanner از شما دریافت کرده رو داخل رشته‌های جدید ریختم.

پس از اون هم یه پرس‌وجوی بزرگ ساختم و در اون تعریف کردم که چیزایی که توسط Scanner ها خونده شدند، دقیقا کجا قرار بگیرند. در نهایت، هرچه بود و نبود رو دادم به تابع database_init .

برنامه کامل

این هم کد برنامه کامل که ببینید چی به چیه:

package com.haghiri75;

import java.sql.Connection;
import java.sql.DriverManager;
import java.sql.SQLException;
import java.sql.Statement;
import java.util.Scanner;

public class Main {

    public static void database_init(String db_address, String init_query, String query){
        String conn = "jdbc:sqlite:/" + db_address;
        try {
            Connection connection = DriverManager.getConnection(conn);
            System.out.println("Connection established to the database.");

            Statement statement = connection.createStatement();
            statement.execute(init_query);

            System.out.println("Successfully created the table.");

            statement.execute(query);

            System.out.println("Successfully ran the query");
        } catch (SQLException throwables) {
            throwables.printStackTrace();
        }

    }


    public static void main(String[] args) {
    // write your code here
        String query = "CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);";

        Scanner name = new Scanner(System.in);
        Scanner number = new Scanner(System.in);
        Scanner email = new Scanner(System.in);

        System.out.print("Enter a name: ");
        String input_name = name.nextLine();

        System.out.print("Enter a phone number: ");
        String input_number = number.nextLine();

        System.out.print("Enter an email address:");
        String input_email = email.nextLine();

        String insertion_query = "INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES (\"" + input_name + "\", \"" + input_number + "\"" + ", \"" + input_email +"\")";

        database_init("/home/prp-e/playground/java.sqlite3", query, insertion_query);




    }
}

جمع‌بندی

گرچه این پروژه خیلی از مفاهیم شی‌گرایی رو در خود نداره، تا حد زیادی هم به نظر خودم کثیف نوشته شده و می‌شد از این بهتر باشه، اما پروژه خوبی برای سرگرم شدن به مدت ۲-۳ روز باشه. همچنین توضیح دوباره‌ش باعث شد که کمی کد رو تمیزتر کنم و سپس مطلب رو بنویسم.

این پروژه، برای به چالش کشیدن خیلی از توانایی‌های شما، میتونه گزینه خوبی به حساب بیاد. فلذا اگر میخواید کمی توانایی برنامه‌نویسی خودتون رو محک بزنید، توصیه می‌کنم که شما هم این پروژه رو پیاده‌سازی کنید 🙂

موفق باشید!

Share

میزبانی کردن صفحات ایستا در گیت‌لب

وبسایت گیت‌لب (لینک) همچون سایر سرویس‌های مشابه، امکان میزبانی کردن پرونده‌ها و صفحات ایستا را به شما می‌دهد. در این پست، قصد داریم بررسی کنیم که چگونه می‌توان یک صفحه ایستا را در گیت‌لب میزبانی کرد.

ساخت مخزن

پس از ساخت حساب کاربری در گیت‌لب، یک مخزن ایجاد کنید. برای مثال، اگر نام کاربری شما username است، پیشنهاد می‌شود که نام مخزن را username.gitlab.io بگذارید. این مخزن، می‌تواند عمومی یا خصوصی باشد (معمول است که مخازن وبسایت یا وبلاگ شخصی خصوصی ساخته شوند. اما اگر نیاز است که روش ساخت، شیوه‌نامه یا جاوااسکریپت خود را با دیگران شریک شوید، بهتر است مخزن را عمومی کنید).

ساخت پرونده‌های مورد نیاز

پس از این که مخزن ساخته شد، پوشه‌ای روی رایانه خود ایجاد کرده و برای مثال نامش را username.gitlab.io بگذارید. سپس داخل پوشه، پرونده‌ها را به این شکل ایجاد کنید :

username.gitlab.io/
├── .gitlab-ci.yml
└── index.html

توجه کنید که ممکن است پرونده‌های شما بیشتر نیز بشوند، برای مثال پوشه‌ای برای شیوه‌نامه‌ها، پوشه‌ای برای جاوااسکریپت و … ممکن است نیاز داشته باشید. فلذا هرچه کنار index.html نیاز است را درون این پوشه قرار دهید.

ویرایش پرونده gitlab-ci

این پرونده، به شما کمک می‌کند که پرونده‌های ایستای خود را، روی گیت‌لب قرار دهید. به عبارتی، کاری که این پرونده انجام می‌دهد «یکپارچه‌سازی مستمر» یا Continuous Integration است. درون این پرونده، باید مراحل «استقرار» یا Deploy پروژه، تعریف شود. برای این منظور، از YAML استفاده می‌شود.

برای استقرار یک صفحه ایستا، تنها کافیست به این شکل، این پرونده را ویرایش کنید :

pages:
 stage: deploy
 scirpt:
  - mkdir .public
  - cp -r * .public
  - mv .public public
 artifacts:
  paths:
   - public
 only:
  - master

در قسمت اول، می‌گوییم که قرار است روی Gitlab pages چیزی ساخته شود. در قسمت stage مشخص می‌کنیم که قرار است پرونده‌های تولید شده، کجا قرار بگیرند.

در قسمت script ابتدا یک پوشه مخفی می‌سازیم و سپس تمام محتوا را به آن منتقل می‌کنیم. علت مخفی بودن این پوشه، این است که دستور cp تلاشی برای کپی کردن خود پوشه نکند.

پس از آن، این پوشه را از حالت مخفی خارج کرده و سپس، در قسمت artifacts مشخص می‌کنیم که مسیر مورد نظر؛ پوشه public است. پس از انجام تمام مراحل کافی است که در بخش only مشخص نماییم فقط از شاخه master پرونده‌ها را خوانده و به پوشه public منتقل کند.

استفاده از تولید‌کنندگان صفحات ایستا

بسیاری از افراد، از «تولیدکنندگان صفحات ایستا» یا Static Generator ها استفاده می‌نمایند. استفاده از این ابزارها، بسیار سریع و به صرفه بوده و معمول است که جای درگیر شدن با طراحی ایستا، از این‌ها استفاده شود. شما می‌توانید از تولیدکنندگان صفحات ایستا مانند jekyll یا hugo روی گیت‌لب استفاده نمایید. در آموزش بعدی، بررسی می‌کنیم که چگونه می‌توان یک بلاگ با جکیل روی گیت‌لب ایجاد و مدیریت کرد.

Share

نگاهی کلی به کد منبع ماستودون

مدتی پیش، خواستم یک نمونه شخصی از ماستودون بسازم. موقع نصب، ارورهای عجیب و غریب دریافت کردم و خب شروع کردم به جست و جو پیرامون این که چرا اینطوریه و خیلی‌ها واضحا بیان کردند که «مشکل از تصویر داکر PostgresSQL بوده و باید روی اون تصویر کمی تغییر داده شه».

حقیقتا من از PGSQL استفاده نکردم و خیلی هم دلم نمیخواست وارد قضیه بشم و روی داکرفایل و داکر کامپوز و …، تغییر ایجاد کنم. به نظرم همون چیزی که خود توسعه‌دهنده پیشنهاد می‌کنه، معمولا بهترین حالتیه که داره با نرم‌افزار کار می‌کنه. اما یه ایده‌ای به سرم زد و اون هم این بود که چی میشه اگر پشتیبانی از MySQL رو به این بزرگوار اضافه کنم؟ نتیجه این شد که تصمیم گرفتم این مطلب رو بنویسم 😀

ماستودون چیه؟

ماستودون یک شبکه اجتماعی از نوع «فدریتد» (انگلیسی : Federated) محسوب میشه. به این شکل که وقتی شما روی سرور خودتون هم اون رو اجرا کنید، می‌تونید باقی سرورها رو ببینید و تعامل کنید.

مدتی میشه که خیلی از دوستانم، ماستودون رو بعنوان شبکه اجتماعی اصلی استفاده می‌کنند و خیلی کم‌تر به توییتر میان. شاید هم کلا توییتر نیان. یکی از دلایلش همینه که شما، صاحب داده‌های خودت هستی. این یک ایده خیلی خوبه که اگر واقعا حریم خصوصی و گردش اطلاعات براتون مهمه، به سمت ماستودون مهاجرت کنید.

نگاه به کد و چندکلمه‌ای صحبت پیرامون اون

خب از اینجا اصل ماجرا شروع میشه. کد ماستودون با فرمورک روبی آن ریلز (لینک) نوشته شده. این برای من خیلی خوشحال‌کننده بود چون خوندن و تغییر دادن اون کد رو آسون می‌کرد. اما این هم باید در نظر گرفت که کد، به شدت بزرگه و حتی برای حرفه‌ای‌های روبی آن ریلز هم خوندنش کمی دشواره. بهرحال می‌شه یکم حوصله به خرج داد و کد بزرگ رو درک کرد. این مشکل کد نیست. بلکه مشکل اون ساختار MVC محسوب میشه که بعد یه مدتی کد رو به شدت بزرگ می‌کنه و پیمایش و رفع اشکالش رو سخت.

در نگاه اول، کد واقعا ایراد خاصی (جز ایرادات مرسوم پروژه‌های مشابه) رو نداره. اما اولین ایراد جایی خودش رو نشون میده که شما چندین کتابخونه سیستمی اضافی نیاز دارید. برای من libicu و libidn و اینا بود. یکم جا خوردم که چرا باید این‌ها نصب باشه؟ اما با کمی تحقیق در موردش، فهمیدم که یک سری از کتابخونه‌های روبی هستند که وابسته به این بزرگوارهان. در واقع، هردوی این‌ها به شکلی برای پردازش متن استفاده شدند و خب این که پردازش متن، از طرف سیستم انجام بشه خیلی منطقیه. این موضوع فقط کمی باعث بزرگتر شدن پروژه شده. اما خوبی‌هاش، به شدت بیشتر از بدی‌هاشه.

مورد بعدی اروری بود که سر PGSQL گرفتم. خب حقیقتا انتظار این یکی رو داشتم. چون PGSQL و کتابخونه‌های سیستمیش، روی سیستم من نصب نیستند (البته شاید بعدها مجبور شم برای اشکال زدایی و کمک به همین ماستودون، نصبش کنم) و خب اروری که گرفتم دقیقا همین رو می‌گفت. وقتی مطمئن شدم که هیچ کتابخونه دیگری مشکلی نداره، دست به کار شدم که PGSQL رو با MySQL عوض کنم.

پروسه تغییر سیستم مدیریت پایگاه داده

خب معمولش اینه که اول، به پروژه می‌گیم کتابخونه‌های لازم رو نصب کنه. نیاز بود روی سیستم libmysqlclient-dev هم نصب کنم و کردم. بعدش در Gemfile، جم‌های مربوط به مدیریت MySQL رو اضافه کردم و جم‌های مربوط به PGSQL رو به دیدگاه تبدیل کردم و رفتم سراغ مراحل ساخت پروژه.

متاسفانه، اینجا کلی ارور گرفتم سر یک سری جم خاص! جم‌هایی که مرتبط با PGSQL هستند و شدیدا Hard Code شدن رو در کد منبع، شاهد بودیم.

قسمتیش رو دستی حذف کردم به امید این که کار کنه. اما موقع اجرای Migration ها، ارورهای جدیدی گرفتم. قسمت بزرگی از Migration ها رو چک کردم و دیدم که یه جاهایی حتی به صورت دستی دستورات PGSQL نوشته شده. حس می‌کردم که دیگه از اینجا جلوتر رفتن، یه جورایی مسخره کردن خودم باشه. حقیقتا بود، چون اصلا آشنا نبودم به این که اینجا چه اتفاقی داره می‌افته و خب بیخیال اضافه کردن پشتیبانی MySQL به این پروژه شدم.

جمع‌بندی

همونطوری که عرض کردم خدمت شما، بزرگترین اشکال این کد اینه که شدیدا وابسته به PGSQL عه. اگر اینقدر هاردکد نمی‌شد، شاید وضعیت طور دیگری بود و می‌شد پشتیبانی پایگاه‌های دیگر رو بهش اضافه کرد. متاسفانه در issue هایی که در پروژه بود هم دیدم که خیلی صریح پیشنهادات مرتبط با MySQL رو رد کردند و امیدم رو به طور کلی به این پروژه برای اضافه کردن این دیتابیس، از دست دادم.

یک توصیه نهایی بخوام به دوستان توسعه‌دهنده کنم اینه که : سعی کنید حداقل در زمینه دیتابیس، وابستگی رو به حداقل خودش برسونید. اول از همه با این فرض که ممکنه هرلحظه شما به هردلیلی بخواید سیستم رو عوض کنید. پس هرقدر وابستگی کمرنگ‌تر باشه، بیشتر به نفع خودتونه.

مورد بعدی هم اینه که اگر نفر بعدی به هر دلیلی خواست با سیستم متفاوتی پروژه رو اجرا کنه، انقدر سختش نباشه. بهرحال، همه قرار نیست همه چیز رو اونطوری که من و شما دوست داریم، استفاده کنن.

Share

کاپریس لینوکس نسخه ۱.۰ پایدار «اتمورا» ریلیز شد.

قبل از اینکه داستان کاپریس‌لینوکس رو تعریف کنم، لازمه داستانی از کاری که باعث شد کاپریس‌لینوکس ساخته بشه کمی بگم. چرا که این داستان، داستانیه که خیلی کم پیش اومده جایی مثل بلاگ مکتوبش کنم. فلذا، اول کمی داستان‌سرایی می‌کنم و بعد به سراغ جزییات فنی می‌ریم.

در اسفند ۹۸، دوست خوبی به نام دانیال بهزادی (که اسمی آشنا برای اهالی نرم‌افزار آزاد و همچنین دوستان لینوکسیه) با من تماس گرفت و پیشنهاد کاری رو داد. اون کار، تهیه یک توزیع لینوکس با حمایت یک شرکت بود و خب من اولش یکم نسبت بهش تردید داشتم اما بعدتر، قبول کردم و سراغ کار رفتیم. در حین این کار، من فهمیدم به یک «زمین بازی» نیاز دارم. همون پروسه‌ای که برای تولید توزیع لینوکسی که شرکت بابتش هزینه می‌کرد رو بابت یک پروژه شخصی طی کردم و هرچی به نظرم این وسط ممکن بود مشکل‌ساز شده باشه رو یه جا یادداشت می‌کردم که باگها دربیان.

کم‌کم دیدم چیزی که خودم ساختم هم کم چیزی نشده. نتیجتا، یه سری از ایده‌های خودم رو روش پیاده کردم و اسمش هم شد «کاپریس لینوکس». کاپریس، هم اسم یه مدل ماشین از شورلته هم به قطعات موسیقی که تغییرات ناگهانی رو شامل میشن اطلاق میشه. این اسم خیلی میومد به پروژه و بعدها بهتر هم فیت شد.

کم کم وسطای پروژه، هیچ پوینتی برای ادامه‌ش نداشتم. اما از طرفی هم وبسایت داشتیم براش، هم یه سری کلا بهم ملحق شده بودند که این پروژه رو به یه جایی برسونن. به همین خاطر، تصمیم گرفتم هرچی ایده‌آل برای یک توزیع لینوکسی دارم رو بریزم در کاپریس! اولین قدم، تولید این میزکار قشنگ براش بود :

گرچه خود این هم چند روزی وقت گرفت ازم (و در نسخه‌های جدیدتر کمی بهبود یافت) اما ارزشش رو داشت.

بعد از اون، به سرم زد که کمی به BSD ها نزدیکش کنم. به همین خاطر APT که سیستم نصب بسته‌های دبیانه رو نگه داشتم، سیستم pkgsrc که یک سیستم مدیریت پورت در NetBSD عه (و تقریبا روی هر سیستم‌عامل دیگری هم امکان اجرا شدن داره، البته با کمی انگولک شدن) رو برای این توزیع پیاده‌سازی کردم.

تا اینجا همه چی خوب بود، به سرم زد که systemd هم یه جوری ازش حذف کنم! کمی تحقیق و بررسی کردم و دیدم به همین سادگی‌ها نیست و یه سری ملزومات خاص داره. اما به سرم زد که سیستم rc.d رو از همون NetBSD حداقل برای سرویس‌هایی که از طریق pkgsrc نصب میشن پیاده کنم.

و خب به همین شکل، این قضیه پیشرفته و پیشرفته‌تر شد تا رسید به کاپریسی که ۱ آگوست ۲۰۲۰ معادل ۱۰ مرداد ۱۳۹۹ منتشر شد.

لینک در وبگاه خبری اصلی

از اونجایی که احتمالا شما هم کنجکاو شدید بیشتر ازش بدونید، دیگه توضیحات اضافه رو اینجا نمی‌دم. بلکه شما رو به وبسایت خود پروژه کاپریس راهنمایی می‌کنم :

http://capricelinux.org/2020/08/01/Caprice-Linux-1.0-STABLE-release-notes.html

 

Share

چطور یک برنامه بنویسیم؟!

شاید سالها پیش چنین مطلبی رو نوشتم. اما دوست داشتم دوباره هم بنویسم. حقیقتا، این بحث، بحثیه که هیچوقت قدیمی نمی‌شه و راستش رو بخواید، حتی میتونه بروز بشه. به همین خاطر تصمیم گرفتم اینجا، این تجربه رو منتقل کنم. شاید دو سال دیگه یه مطلب دیگه با همین مضمون اینجا بنویسم.

حالا چرا اینجا؟ در حال حاضر، ابزارهایی مثل ویرگول و مدیوم و dev.to و … اومدند که انتقال تجربه رو هم آسون کردند. اما راستش انتقال تجربه در وبلاگی که سالهای سال اصلی‌ترین محل انتقال تجربه و دانش من بوده، نوشتن مطالبی مثل این، که از جوانب مختلفی اهمیت بالایی دارند اون هم در جای دیگر؛ نوعی خیانت به اینجاست!

خب، هندی‌بازی بسه 😀 بریم سر اصل مطلب.

حقیقتا نوشتن برنامه در دنیای امروز، مثل قدیم برای «حل مسائل ریاضی» نیست. گرچه ما در هر حال، داریم یه مساله‌ای رو به شکل مدلهای متعدد ریاضی درمیاریم که فهمشون رو آسون کنیم؛ اما صرفا ریاضی‌کاری نمی‌کنیم. پس نیازه که اول از همه یه سری مهارت خاص رو در خودمون تقویت کنیم.

تقویت مهارت‌های نرم

شاید مهارت‌های نرم یا Soft Skills ، به صورت مستقیم در نوشتن برنامه مهم نباشند. اما از اونجایی که آداب معاشرت، این که چطور صحبت فنی درستی داشته باشیم، بررسی شرایط روانی خودمون و مشتری و …؛ برای کسایی که میخوان از طریق برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار ارتزاق کنند مهم باشه.

بعضی مهارت‌های نرم که در کار برنامه‌نویسی (بعنوان یک شغل) مهمن :

  • آداب معاشرت: راستش این رو من نباید توضیح بدم دیگه :D. و خب آداب معاشرت حتی در فرهنگ‌های مختلف میتونه شکلای مختلفی داشته باشه. پس به نظر میاد لازمه که علاوه بر بلد بودن آداب معاشرت در فرهنگ حاکم بر منطقه خودمون، آداب معاشرت حاکم بر سایر مناطق هم یاد بگیریم. یکی از دلایلش هم شاید این که ممکنه روزی کار ریموت بهمون بخوره.
  • اخلاق کاری: اخلاق کاری، یه سری چارچوب ویژه خودش رو می‌تونه داشته باشه. اما خب هرشخصی میتونه چیزی بهش اضافه کنه یا تعریف مشخص‌تری ازش ارائه کنه. به نظرم لازمه که بعنوان برنامه‌نویس، اخلاق کاری خودمون رو هم شفاف مشخص کنیم.
  • روحیه کار تیمی: گفتن نداره، برنامه‌های بزرگ رو معمولا یک نفر نمی‌نویسه. اگر یک نفر هم بنویسه یحتمل بعدها به تیم محول کنه ادامه توسعه‌ش رو. پس لازمه که روحیه کار تیمی رو هم در خودمون تقویت کنیم.

اینا چیزایی بودن که در زمینه Soft Skill یا همون «مهارت نرم» به نظرم رسیدن. البته فقط اینا هم نیستند. اما بهتره اینها رو تا حد خوبی، تقویت کنیم.

یادگیری زبان انگلیسی

زبان انگلیسی، مدتهای زیادی (شاید از زمانی که امریکایی‌ها در دنیا اسم و رسم دار شدند؛ به طور دقیق از بعد جنگ دوم جهانی) میشه که شده زبان بین المللی. ارتباطات مختلف، تولید محتوا و حتی تولید علم به این زبان انجام میشه.

گرچه شخصا خوشحال میشم اگر جایی مستندات فارسی ببینم، اما ناچاریم برای بهتر شدنمون در دنیای برنامه‌نویسی، زبان انگلیسی رو هم به خوبی یاد بگیریم. در بخش قبلی، به کار ریموت اشاره کردم. لازم به ذکره که شما لازم دارید برای انجام مصاحبه و ارتباط گرفتن با خارجی‌ها، زبان انگلیسی بلد باشید (با این فرض که تو شرایطشون نگن زبان خودشون هم باید بدونید. مثلا شرکت ترکیه‌ای، ممکنه از شما بخواد تُرکی هم بلد باشید.) که در اون صورت، اگر حال و حوصله کافی دارید، میتونید یک زبان جدید هم شروع کنید.

این دو موردی که در بالا اشاره کردم، خیلی با عنوان مطلب خوانایی نداشتند. راستش بهتره که بریم سراغ این که «چطور یک برنامه بنویسیم؟». حقیقتا این سوال، سوال خوبی نیست. به قول دوستی «سوالیه که مثل زلزله‌ست». البته اینطورام نیست، اما حقیقتش سوال خوب، سوالیه که هدف سوال‌کننده درش مشخص باشه.

پس بیایم اینطوری نگاه کنیم. شما شخصی هستید که شنیده برنامه‌نویس‌ها خوب پول درمیارن. یا شنیده که اگر مهارت برنامه‌نویسی هم داشته باشه، احتمالا بتونه آینده شغلی خودش رو بیش از حال؛ تضمین کنه. خب، این سوال که «چطور برنامه نویس بشم؟» یا «چطور برنامه بنویسم؟» و … مطمئنا تو ذهن شما می‌پیچه.

من بعنوان یک برنامه‌نویس، این سوال رو اصلاح می‌کنم به این شکل :

چطور یک برنامه تجاری بنویسم و آینده شغلی خودم رو تضمین کنم؟

الان این سوال از نظر من یک سوال خوبه. من میدونم شما چند هدف دارید :

  • برنامه نویسی
  • برنامه نویسی با هدف یک برنامه تجاری
  • تضمین آینده شغلی
  • (احتمالا) درآمد بالا

خب، حالا میایم سراغ این که شما دقیقا نیاز دارید چه مراحلی رو طی کنید. اینها تجربه شخصی من هستند و ممکنه کامل نباشند. پس لطفا بعد از خوندن این مقاله، خودتون هم دنبال منبع باشید 🙂

شناخت نیاز بازار

«نیاز بازار» چیزیه که احتمالا تو کار زیاد بشنویم. اما بیاید عمیق‌تر بهش فکر کنید. نیاز بازار دقیقا چیه؟ بازار از دو بخش عرضه‌کننده و تقاضاکننده تشکیل شده. تقاضاکننده یا مشتری؛ یک انسانه. یک شهروند مثل من و شما. پس شاید اولین و بهترین «نیاز بازار» نیازی باشه که من در حال حاضر دارم. منطقی‌تر بگم که اون چیزی که نیاز منه، مطمئنا نیاز تعداد زیادی آدم دیگه هم هست. این یعنی اگر این نیاز منحصر به شما بود، ممکن بود اصلا راه حل‌های احتمالی به سرتون نزنه.

بعنوان یک تجربه، میتونم بگم وقتایی که با دوستانم صحبتی کردم تازه فهمیدم چه نیازهایی بوده که داشتم، میدونستم دارم ولی راه حل درستی نداشتم. اما صحبت‌ها باعث شده به راه حل برسم و نیازهای دیگران هم رفع کنم حتی. پس این موضوع رو جدی بگیرید.

طراحی راه‌حل

اول مقاله اشاره کردم که برنامه‌نویسی علیرغم این که در دنیای امروز حل یه سری مساله ریاضی نیست، اما ما همچنان به مدل‌سازی‌های ریاضیاتی برای طراحی یک برنامه خوب نیاز داریم. در واقع بعد از این که نیازهای بازار رو بسنجیم، نیاز داریم که تا حد امکان اونها رو ساده کنیم و از راه‌حل‌های ذهنیمون، مدل ریاضی بسازیم.

ساخت این مدل‌های ریاضی؛ نتیجه‌ش میشه الگوریتم‌های ما. نتیجه‌ش میشه دیتابیس‌های ما. پس یعنی بعد شناخت بازار، نیاز داریم تا حد زیادی ریاضی‌کاری کنیم و ببینیم که چی به چیه. تا برسیم به یه ساختاری که بتونه به برنامه تبدیل بشه.

چیدن پلن

این مرحله، خودش حتی شامل واحد‌های درسی میشه. نمی‌دونم عبارت «مهندسی نرم‌افزار» به گوش شما خورده یا نه؛ اما مهندسی نرم‌افزار، حرفش دقیقا همینه. یعنی شما وقتی یه چیزی داری و میخوای پیاده‌ش کنی، نیاز به پلن چیدن داری.

خب، فکر کنم اگر بخوام همینطوری توضیح بدم خیلی خیلی پیچیده و مصنوع میشه. بیایم موردی بررسی کنیم که یه پلن خوب چطوریه. در واقع چیزی که در ذیل این مطلب میاد؛ پلنیه که خودم برای یه پروژه چیدم (البته با کمی دخل و تصرف 🙂 )

  • معرفی اجمالی پروژه
  • بررسی پروژه های مشابه
  • طرح مساله
  • طرح راه حل
  • طرح ساختارهای داده‌ای
  • طرح ساختارهای الگوریتمی
  • طرح روش پیاده‌سازی
    • زبان، فرمورک و …
    • مدت زمان احتمالی پیاده سازی
    • امکاناتی که در فازهای مختلف نیاز داریم
    • پکیج‌ها و ابزارهای کمکی
  • توسعه‌پذیر کردن طرح پیاده شده
  • آماده‌سازی برای ارائه

با چیدن چنین پلنی، شما میتونید به خوبی روند توسعه رو پیش ببرید. ابزارهایی مثل ترلو و تسکولو و … هم هستند که بهتون کمک کنن در انجام دادن این مراحل.

پیاده‌سازی

فکر کنم اینجا دیگه میرسیم به خود خود خود برنامه‌نویسی. راستش این همه توضیح دادم که به اینجا برسیم. برای پیاده سازی، چی نیاز داریم؟

  • یه خط اینترنت
  • یه هدفون
  • یه پلی‌لیست از موزیک مورد نیاز برای برنامه‌نویسی (دیگه این بستگی به سلیقه‌تون داره 😉 )
  • مقدار خوبی ماده قندی و قهوه

اما آیا اینا کافین؟ خیر. اینها خوبن. در واقع با اینترنت شما به دنیای بی‌کران مستندات و اطلاعات متصل هستید. با استفاده از هدفونتون به پلی‌لیست گوش میدید و خب احتمالا وقتی خسته می‌شید یه فنجون قهوه داغ خیلی می‌چسبه. یا مثلا وقتی قندتون میفته، یه شیرینی میخورید.

اما برای پیاده سازی، ما ذهنیت نیاز داریم. راستش ذهنیت ما باید اینطوری باشه :

  • شناخت ابزار مناسب: ابزارهای زیادی همیشه دم دست ما هستند. اما این به خودمون برمی‌گرده که از کدوم استفاده کنیم برای انجام کارمون. نمی‌دونم شما دیدید یا نه. اما با چاقو میوه خوری هم میشه پیچ‌های ریز رو باز کرد. حالا سوال اینه، آیا کار منطقیه؟ نه! آچارهای ریز هستند که به طرفة‌العینی، پیچ رو برای ما باز میکنن. پس مهمه که ابزارها رو بررسی کنید و بهترین رو انتخاب کنید.
  • استفاده از ابزارهای کنترل سورس: خب، کنترل سورس، به شکل خوب و عجیبی؛ به تسریع روند توسعه کمک می‌کنه. اما مهم‌ترین بخشش که کمتر کسی بهش توجه می‌کنه اینه که این ابزارها، روند توسعه ما رو قابل ردگیری می‌کنند. یعنی چی؟ یعنی میشه فهمید سه روز پیش دقیقا چه حرکتی زدیم و آیا حرکتی که امروز می‌زنیم، درسته؟ و از این چیزا 🙂
  • تجدید نظر، هرجا که لازم بود : خب این آخرین مورد این لیسته. راستش دوست دارم با یه مثال جمعش کنم! کرنل لینوکس یه برنامه خیلی بزرگه که قریب به سی‌ساله داره توسعه داده میشه. توسعه اولیه این برنامه تا سال ۲۰۱۲ ادامه داشت. تقریبا بیست سال روی یک مدل پافشاری شده بود. اما می‌دونید اتفاق بد چی بود؟ این که در سال ۲۰۱۵ توسعه‌دهنده‌ها فهمیدن که یکم دیگه بگذره عملا هیچ غلطی نمی‌تونن بکنن (اگر با چنین لحنی می‌گم به این خاطره که دقیقا به همین وضعیت دچار شده بودند) و خب تصمیم گرفتن تو کل کرنل، تجدید نظر کلی کنن. این یعنی چی؟ یعنی نترسید و هرجا که دیدید دارید گند میزنید، حتی شده برگردید و از اول کار رو انجام بدید، این کار رو بکنید.

این هم موارد مورد نیاز برای پیاده سازی. خب یه نصیحت ریزی می‌کنم و بعدش هم کلا مطلب رو می‌بندم 🙂

بلندپروازی نکنید 🙂

رویاپرداز و بلندپرواز بودن خوبه. جف بزوس و بیل گیتس و ایلان ماسک و …، یه بخش بزرگی از موفقیتشون رو مدیون همین بلندپروازیشون هستند. اما بگذریم، بیش از اندازه بلندپرواز بودن هم گاهی کار دست آدم میده.

پس بهتره که «خیلی» بلندپرواز نباشید و حد معقولی هدفگذاری کنید برای پروژه‌ها. اینطوری پروژه‌ها هم به موقع انجام میشن و صدالبته، کیفیت لازم رو خواهند داشت.

حرف آخر

حرف آخری ندارم، راستش مطلب اونقدر طولانیه که اگر تا اینجا اومدید، دمتون گرم! من سعی کردم هرچی که این اواخر برای خودم پیش اومد و با رعایتش کیفیت کارم بالاتر رفت رو بنویسم. فقط الان بعنوان حرف آخر، میتونم بگم که لطفا اگر تجربه مشابهی دارید، در بخش کامنت‌های همین پست بنویسید.

آزاد و شاد باشید.

Share

ساختن یک API و چیزهایی که از آن یاد گرفتم

مصادف با عید قربان امسال، پروژه API ترجمه فارسی قرآن کریم رو منتشر کردم. این پروژه، پروژه سختی برای من نبود اما چیزای جالبی ازش یاد گرفتم که خب بد نیست در موردش مطلبی بنویسم. اما قبل از اون، لازمه یک چیزی رو توضیح بدم …

چه شد که این پروژه رو شروع کردم؟

حقیقتش شروع این پروژه به این دلیل بود که شدیدا دنبال ابزار مشابهی می‌گشتم. با این که بعد از این که این پروژه رو دپلوی کردم، یک دوستی در توییتر به من پیشنهاد استفاده از این ابزار رو داد؛ اما بهرحال من ابزار رو توسعه داده بودم و دپلوی هم کرده بودم.

خلاصه که، شروع این پروژه برای من جالب بود. چرا که پروژه به خودی خود سخت نبود اما وسطاش، دقیقا جایی که داشتم فرانتند براش میساختم، چالشی شد. به همین خاطر تصمیم گرفتم که این مطلب رو بنویسم و توضیح بدم که چرا این چالش برای من پیش اومد 🙂

مفهوم تازه : CORS

خب، وقتی که ما بکند و فرانتند پروژه رو از هم جدا می‌کنیم، در واقع داریم دوتا origin مختلف رو به هم وصل می‌کنیم. طبق استانداردهای وب؛ اصولا چنین کاری در مرورگرها؛ بخاطر مسائل امنیتی مجاز دونسته نشده. به همین خاطر، ما مفهوم تازه‌ای به اسم «چند ریشه‌ای» یا Cross-Origin رو خواهیم داشت.

حقیقتا وقتی فرانتند رو با جاوااسکریپت می‌نوشتم؛ دیدم که یک سری ارور بهم میده و توی اون ارورها بهم میگه که بکند من، برای «اشتراک گذاری منابع چندریشه‌ای» یا Cross-Origin Resource Sharing تهیه نشده. دوست داشتم از خود کد جاوااسکریپتم درستش کنم اما چون قرار بود روی هاست همین وبلاگ قرار بگیره و نه سرور مجزایی؛ ترجیح دادم که به جای node.js از وانیلا جی اس استفاده کنم (توضیح : وانیلا اصطلاحا به نرم افزار یا ابزار دست نخورده گفته میشه) و خب راهکاری براش پیدا نکردم (شاید هم چون درست دنبالش نگشتم) ولی از اونجایی که بکند رو با روبی و سیناترا نوشته بودم، براش راهکار پیدا کردم و این راهکار رو در یک ویرگول به اشتراک گذاشتم (لینک).

همین یک کار کوچک، باعث شد که من مفهوم کورز و صد البته نحوه کانفیگ درستش در بکند رو یاد بگیرم، از این جهت هم واقعا خوشحالم چرا که اکثر توسعه دهنده های فرانت، مدام از این قضیه که در بکند این مشکل حل نمیشه، نالانند ((:

چیزی که سالها عقبش انداخته بودم : زرین پال!

تقریبا از وقتی که فهمیدم اینترنت چیه، دنبال راهی برای کسب درآمد ازش بودم. فکر کنم دوم سوم دبیرستان بودم که سایت زرین پال به وجود اومد و اون موقع (چون به سن قانونی نرسیده بودم) نمی‌تونستم ازش استفاده کنم؛ یا این که باید از کسی میخواستم که قبول کنه به اسمش اکانت باز کنم (مثلا پدر یا مادرم).

از وقتی به سن قانونی رسیدم هم هرروز میخواستم برم و اکانت زرین پال درست کنم تا ازش برای حمایت و فروش و … روی اینترنت استفاده کنم. خلاصه که بالاخره همزمان با ریلیز این پروژه، این اتفاق هم افتاد ((: تازه دقیقتر بخواهیم حساب کنیم، برای این مساله هم مجبور شدم کارت بانکیم رو تمدید کنم و هم برای کارت هوشمند ملی اقدام کنم!

به طور خلاصه، این پروژه پروژه جالبی برام بود. هم چالشاش هم ساختارش و هم اتفاقات پیرامونش. ضمن این که به خود پروژه هم ابتدای مطلب لینک دادم و امیدوارم بخونید و خوشتون بیاد. اگر هم از پروژه قراره استفاده‌ای کنید، حمایت هم بکنید ممنون میشم (:

Share

به روز رسانی اوبونتو از نسخه های LTS به STS

توزیع اوبونتو، معمولا در دونسخه ارائه میشه. نسخه های «پشتیبانی طولانی مدت» یا همون LTS (مخفف Long Term Support ) که اگر اشتباه نکنم هر کدوم تا پنج سال، پشتیبانی دریافت میکنند. این پشتیبانی به معنای پشتیبانی از سمت کنونیکال (شرکت سازنده این توزیع)، دریافت آپدیت های امنیتی و همچنین به روز شدن مستندات توزیع است.

نسخه های STS که طبق روتین ارائه اوبونتو هر شش ماه یه بار میان، قبلا دو سال پشتیبانی می‌شدند ولی مثل این که الان این پشتیبانی کمتر شده و همون شش ماه (یا یک سال، دقیقا نمیدونم و یادم نیست) پشتیبانی رو دریافت میکنن. این نسخه ها به قول معروف «روی لبه تکنولوژی حرکت میکنند» و معمولا تکنولوژی های جدیدی رو در خودشون جای دادن.

هر کدوم از این نسخه ها، مزایای خودش رو داره. خیلی از افراد رو دیدم که با هر آپدیتی، سریعا سیستم عامل خودشون رو آپدیت میکنند و خیلی ها هم ترجیح میدند دو سال یک بار، نسخه های LTS رو آپدیت کنند و یا حتی کل پنج سالی که برای LTS ها پشتیبانی در نظر گرفته شده، روی اون بمونن. اما برگردیم به دسته اول!

فرض کنیم شما آخرین اوبونتوی LTS (در حال حاضر ۱۸.۰۴ ) رو نصب کردید و میخواهید به STS جدید (در حال حاضر ۱۹.۰۴) به‌روز رسانی کنید. برای این کار، نیاز به چند مرحله داریم. اول لازمه که update-manager رو نصب کنیم :

sudo apt install update-manager-core

و البته معمولا این بسته روی اوبونتو نصب شده. فقط در صورتی که نصب نباشه، این دستور نصبش میکنه. نصب هم باشه یا به شما میگه که آخرین نسخه رو نصب کردید یا به روز رسانی میکنه.

گام دوم، اینه که به آپدیت منیجر، بگیم که به جای lts در نسخه های normal برامون دنبال ریلیز جدید بگرده. فقط کافیه این فایل رو با یک ویرایشگر متن باز کنیم (البته ترجیحا ویرایشگرهای خط فرمان؛ چون دسترسی ریشه نیاز داریم) :

/etc/update-manager/release-upgrades

سپس در این فایل، شما احتمالا این خط رو می‌بینید :

Prompt=lts

با تغییر مقدار متغیر prompt به normal ، شما به آپدیت منیجر گفتید که در نسخه های STS به دنبال ریلیز جدید بگرده. بعد از این که عبارت lts رو با normal جایگزین کردید، کافیه فایل رو ذخیره کرده، ببندید و در ترمینال تایپ کنید :

do-release-upgrade

و جایی هم نیاز به پسورد داشته باشید، این دستور ازتون دریافتش خواهد کرد.

این راه حلی بود که خودم دقیقا استفاده کردم برای آپدیت به ۱۹.۰۴. نمیدونم قبلتر کسی در وب فارسی توضیحش داده یا نه، ولی خب امیدوارم که به کارتون بیاد 🙂

Share

ساختن کنترلر دو بعدی برای بازی های RPG در یونیتی

مدتی میشه که یکی از اسباب بازی های جدیدم، یعنی موتور بازی‌سازی یونیتی رو با جدیت بیشتری دارم دنبال میکنم و چیزای جالبی هم ازش یاد گرفتم. همینطور باعث هم شده دوباره کمی کد بزنم و این داستانها.

یکی از سبکهای مورد علاقه من در بازی‌سازی، سبک Role Playing عه که در این سبک، شما در واقع نقش ایفا می‌کنید، نقش هایی که به شما محول شده و یا این که شما هم میتونید در شکل‌گیری نقش دخیل باشید. بازی‌هایی مثل Elder Scrolls از این دست بازی ها هستند. چندی پیش، با یک ابزار آشنا شدم به اسم RPG Maker که به شما اجازه ساخت این دست بازی ها رو بدون کد زدن میده. اما یک مساله مهمی که احتمالا باهاش روبرو خواهید شد، اینه که این ابزار شدیدا محدوده و به سختی میشه شخصی‌سازیش کرد. به همین خاطر، سعی کردم دنبال این برم که یاد بگیرم چطور یک RPG دو بعدی ساده رو بسازم (حتی شده در حد کنترل کرکتر اصلی!).

نتیجه این شد که یک سری ویدئو دیدم و رفرنسهای برنامه نویسی یونیتی رو چند بار مطالعه کردم و تونستم چنین چیزی بسازم :

نوشتن چنین کدی کار سختی نیست اما کمی دقت لازم داره. به همین خاطر، چندین ساعت درگیرش شدم و در نهایت تونستم اونطوری که دلم میخواد، بسازمش. تمام مراحل طراحی کرکتر، طراحی صحنه، کد زدن و … رو خودم انجام دادم تا ببینم چقدر در جوانب مختلفش، توانایی دارم. خوشبختانه نتیجه خیلی هم بد نشد.

برنامه نویسی

برای کنترل کردن کرکترها در بازی، نیاز به کدی داریم که بتونه دیتا رو از کی‌برد، ماوس، صفحه لمسی و … دریافت کنه و حرکتی که مد نظر داریم رو برای ما، انجام بده. این حرکت میتونه صرفا جابجایی باشه، میتونه هم حرکت و انیمیشن با هم باشه. برای این که کد کامل باشه و بازی حرفه‌ای به نظر برسه، بهتره که انیمیشن هم لحاظ کنیم.

کدی که من نوشتم به این شکله :

using System.Collections;
using System.Collections.Generic;
using UnityEngine;

public class PlayerController : Entity {

    private Animator anim; 

	// Use this for initialization
	void Start () {
        anim = GetComponent<Animator>(); 
	}
	
	// Update is called once per frame
	void Update () {
		if(Input.GetKey(KeyCode.W) || Input.GetKey(KeyCode.UpArrow)){
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.up * speed * Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.S) || Input.GetKey(KeyCode.DownArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.down * speed *Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.A) || Input.GetKey(KeyCode.LeftArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.left * speed * Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.D) || Input.GetKey(KeyCode.RightArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.right * speed * Time.deltaTime; 
		}

        anim.SetFloat("MoveX", Input.GetAxis("Horizontal"));
        anim.SetFloat("MoveY", Input.GetAxis("Vertical")); 
	}
}<span id="mce_marker" data-mce-type="bookmark" data-mce-fragment="1">​</span>

این کد نشون میده که کلاس PlayerController از کلاس دیگری به اسم Entity داره ارث بری میکنه. تنها چیزی که در Entity تعریف شده، یک متغیر برای سرعت کرکتره. البته، سایر ویژگی هایی که نیاز داریم تا در تمام کرکترها (چه Player و چه NPC ) به کار ببریم رو میتونیم در Entity بگنجونیم.

در Update اومدیم بهش گفتیم که اگر ورودی از کلیدهای خاصی بوده، با سرعت مشخصی در جهتهای مشخص، حرکت کنه. متغیر speed هم یک متغیر public بوده که در Entity تعریف کردیم. در انتها هم گفتیم که دو متغیر ممیز شناور برای حرکت در محور X و Y نیاز داریم که با Animator Controller هماهنگ باشن. این میشه کل چیزی که در متد Update داریم.

در متد اول، یعنی Setup هم صرفا به کد گفتیم که انیماتور رو از خود شیء Player بخونه و لود کنه. پس ما نیاز داریم که خودمون یک انیماتور براش بسازیم.

چطور این کد رو آزمایش کنیم؟

آزمایش کردن این کد، هیچ کاری نداره. چون کل انیمیشن و … رو در گیتهاب قرار دادم (لینک) و میتونید از گیتهاب دانلودش کرده و تست کنید. به زودی هم، این ابزار رو به صورت یک prefab برای یونیتی منتشر میکنم که بتونید مستقیما از همین دیزاین و انیمیشن، بدون چسبوندنشون به هم، استفاده کنید.

موفق باشید 🙂

Share

چگونه در سطح سخت افزار، عدد تصادفی تولید کنیم؟

تولید عدد تصادفی، یکی از کارهاییه که در برنامه نویسی بسیار نیازش داریم. برای چه منظورهایی؟ برای مثال فرض کنید میخواهیم یک شبکه عصبی طراحی کنیم و وزن‌های ما باید تصادفی باشن. به همین خاطر، ما از عدد های تصادفی برای تولید وزن استفاده میکنیم. در سطح نرم افزار، تولید عدد تصادفی بسیار آسونه. مثلا در پایتون ما میتونیم به این شکل عدد تصادفی تولید کنیم (راهی غیر از numpy هم هست، ولی من اکثرا از این روش استفاده میکنم) :

from numpy import random 

random.seed(1) 

print(random.random((1, 1)))

ولی در سطح سخت‌افزار، کار کمی پیچیده تر میشه. در اینجا قصد دارم یک مدار ساده بسازم که دقیقا چنین کاری رو انجام میده. البته به این مدار گفته میشه Pseudo Random Number Generator چون نتایج، تصادفی تصادفی هم نیستند ولی برای کارهایی که به عدد تصادفی نیاز داره، خوبن.

خب، طراحی مدار ما به شکل زیره :

ما اومدیم چهار فلیپ فلاپ D رو به هم متصل کردیم. سپس، دو بیت کم ارزش در اتصال این زنجیره را با یک XNOR با هم مقایسه کردیم و یک پالس ساعت هم به مدار وارد کردیم.

وقتی که دو بیت کم ارزش صفر باشن، خروجی XNOR ما یک میشه. یعنی Q در فلیپ فلاپ پر ارزش (سمت چپ ترین)، برابر با یک خواهد شد. در پالس بعدی این اتفاق برای فلیپ فلاپ بعدی میفته، این اتفاق تا جایی میفته که نتیجه مقایسه، صفر میشه و فلیپ فلاپ پر ارزش مقدارش تغییر میکنه، به این شکل، دقیقا ترتیب اعدادی که در این Ring Counter داریم به هم میریزه و اعداد «شبه‌تصادفی» تولید میشن.

این هم از شبیه‌سازی این مدار :

همونطور که در ویدئو مشخصه، داره به صورت رندم عددهای چهاربیتی تولید میکنه.

امیدوارم که این مطلب مفید واقع شده باشه. همچنین اگر با ویدئوی شبیه‌سازی مشکلی دارید و یا لود نمیشه، میتونید از این لینک دانلودش کنید.

Share