اتصال به پایگاه داده SQLite در جاوا

مدتی میشه که شروع کردم به یادگیری زبان جاوا چرا که این زبان، علیرغم این که زبان قشنگ و پرکاربردیه، کمک می‌کنه برنامه‌نویس بهتری هم بشم. گذشته از اون، مفاهیم شی‌ءگرایی در جاوا به خوبی پیاده شدند و میشه تا حد زیادی هم برنامه‌نویسی و طراحی شی‌گرا رو با این زبان یاد گرفت.

خلاصه این که در ساعات بیکاری، دموی رایگان آموزش جاوای مشفق همدانی عزیز (وبسایت) رو  دیدم و کمی هم در مورد جاوا و فرمورک‌هاش و …، تحقیق کردم. خلاصه که خواستم یه پروژه فان بزنم و نتیجتا تصمیم گرفتم کمی پروژه رو چالشی کنم. به همین خاطر تصمیم گرفتم که از دیتابیس در پروژه استفاده کنم. رسیدن به این نتیجه که الان در قالب آموزش برای شما درآمده، کار ساده‌ای نبود ولی خب ارزشش رو داشت.

اسکولایت (SQLite) چیه؟

اسکولایت یک سیستم مدیریت پایگاه‌داده رابطه‌ایه که در سال ۲۰۰۰ توسط ریچارد هیپ ساخته شده. این RDBMS عزیز، برخلاف نمونه‌های بزرگ و معروفی مثل MySQL, PostgresSQL, SQL Server و … که نیازمند یک سرور جداگانه هستند، نیازی به داشتن سرور نداره و همه چیز رو در یک فایل، عموما با پسوند sqlite یا sqlite3 ذخیره می‌کنه و اطلاعاتی مثل روابط و داده‌ها رو روی اون فایل می‌نویسه.

این نوع مدیریت دیتابیس برای نرم‌افزارهایی که نیاز دارند داده رو به صورت محلی ذخیره کنند و همچنین سرویس‌های آنلاین کوچک که کاربر زیادی ندارند کاربردیه. همچنین میتونه برای ذخیره موقت اطلاعات هم استفاده بشه. به همین خاطر، محبوبیت زیادی کسب کرده. گذشته از این، در بسیاری از چارچوب‌ها مانند جنگو یا ریلز، در محیط آزمایش (test) و توسعه (development) معموله که از SQLite استفاده کنند تا صرفا ببینن که آیا ساختار داده‌هاشون درسته یا خیر.

تعریف پروژه

خب، حالا که می‌دونیم قراره از جاوا و SQLite استفاده کنیم، بیایم پروژه رو تعریف کنیم. پروژه برای من به این شکل تعریف شده بود:

برنامه‌ای بنویسید که یک نام و یک شماره تلفن از کاربر دریافت کرده و سپس آن را در یک پایگاه‌داده SQLite ذخیره کند.

برای این که پروژه رو کمی متفاوت از چیزی که خودم برای تمرین زدم کنیم، صورتش رو به این شکل تغییر میدیم :

برنامه‌ای بنویسید که یک نام، شماره تلفن و ایمیل از کاربر دریافت کرده و سپس آن را در یک پایگاه‌داده SQLite ذخیره کند.

ابزارهای مورد استفاده در این پروژه

در این پروژه، من از این ابزارها استفاده کردم:

  • جاوا نسخه ۱۳
  • محیط یکپارچه توسعه IntelliJ IDEA
  • درایور SQLite برای جاوا (لینک)

ضمنا، من از سیستم‌عامل لینوکس (در حال حاضر اوبونتو/دبیان) استفاده می‌کنم و چیزایی که در این آموزش بهشون اشاره می‌کنم عموما دستورات لینوکسی هستند. اگر ویندوزی هستید هم میتونید از WSL استفاده کنید یا دستورات مشابه پیدا کنید.

آماده‌سازی و ایجاد پروژه

پس از باز کردن IntelliJ IDEA و سپس ایجاد یک پروژه Command Line جدید، از منوی File و زیرمنوی Project Structure زبانه Dependencies را انتخاب کرده و سپس فایل jar ای که برای SQLite JDBC Driver دریافت کرده‌اید را به پروژه وارد کنید. همچنین، من با دستور زیر، یک دیتابیس خالی در پوشه‌ای در کامپیوتر خودم ایجاد کردم:

touch /home/prp-e/playground/java.sqlite3

به این شکل، من یک فایل قابل فهم برای SQLite ساخته‌ام. قدم بعدی، آشنایی نسبی با پرس‌وجوهای SQLite است.

کمی آشنایی با SQLite

مثل هر دیتابیس SQL دیگری، SQLite هم مجموعه‌ای از پرس‌وجوها اجرا می‌کنه تا به نتیجه‌ای که ما میخوایم برسه. در این بخش، اونهایی که در پروژه استفاده می‌شن رو بررسی می‌کنیم.

ساخت جدول جدید

همونطور که اول گفتیم، قراره در جدول تماسهامون، نام، تلفن و ایمیل اشخاص رو ذخیره کنیم. به همین خاطر موارد رو لحاظ می‌کنیم:

  • یک شناسه منحصر به فرد برای هرفرد که به صورت خودکار، افزایش پیدا کنه
  • اسم فرد به صورت یک رشته متنی
  • شماره فرد به صورت رشته متنی (برای شماره هایی که – یا + و … دارند)
  • ایمیل فرد به صورت رشته متنی

پس پرس‌وجوی اول ما به این شکل میشه :

CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);

در این پرس‌وجو، داریم می‌گیم که اگر جدولی به اسم contacts نبود بسازش. برای هر کاربر یک شناسه به صورت PRIMARY_KEY یا همون شناسه اولیه/منحصر به فرد درنظر بگیر که به صورت خودکار افزایش پیدا کنه. اسم، شماره و ایمیل هم به صورت متن دریافت کن اما خالی نباشن.

اضافه کردن تماس جدید

برای اضافه کردن تماس جدید، کل کاری که باید انجام بدیم اجرای این پرس و جوئه :

INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES ("John Doe", "1-555-123456", "john.doe@gmail.com");

در این پرس و جو میگیم که یک تماس جدید با مشخصات شخصی به نام John Doe به این پایگاه داده اضافه بشه.

پیاده‌سازی در جاوا

برای پیاده‌سازی پروژه، ما نیاز به این موارد داریم:

  • تابعی که اسم دیتابیس، پرس‌وجوی اولیه و پرس‌وجوی مورد نظر ما رو دریافت کنه
  • نوشتن برنامه‌ای که کار دریافت اطلاعات رو انجام بده

تابع دریافت اطلاعات

public static void database_init(String db_address, String init_query, String query){
        String conn = "jdbc:sqlite:/" + db_address;
        try {
            Connection connection = DriverManager.getConnection(conn);
            System.out.println("Connection established to the database.");

            Statement statement = connection.createStatement();
            statement.execute(init_query);

            System.out.println("Successfully created the table.");

            statement.execute(query);

            System.out.println("Successfully ran the query");
        } catch (SQLException throwables) {
            throwables.printStackTrace();
        }

    }

همونطوری که می‌بینید، این تابع آدرس دیتابیس ما رو می‌گیره، اون رو به JDBC میده. پس از اون، یک اتصال با دیتابیس ایجاد می‌کنه و اگر اتصال موفقیت‌آمیز بود، یک پیام به شما میده. سپس، یک statement از دیتابیس ایجاد می‌کنه و پرس و جوی اولیه رو اجرا می‌کنه که در اینجا ساخت جدوله. پس از اون هم، کوئری نهایی یا اصل کاری اجرا میشه که در اینجا، میشه همون اضافه کردن تماس به جدول تماسها. همچنین تعریف شده که پس از اجرای هر پرس‌وجو، یک پیام مناسب چاپ بشه.

در مورد Connection, Statement و try catch ها نگران نباشید. این‌ها چیزایین که توسط IntelliJ IDEA هندل میشن. فقط موقع ساخت Connection حواستون باشه که بهتون خطا میده و ازتون میپرسه که «آیا در try catch قرارش بدم؟» و شما باید تاییدش کنید.

حالا که تابع ارتباط با دیتابیس رو داریم، وقتشه که اطلاعات رو از کاربر بگیریم. این کار رو من در تابع main می‌کنم.

تابع اصلی

در تابع اصلی، لازمه که نام، تلفن و ایمیل افراد رو با پیام مناسب، دریافت کنیم. این تابع اصلی برنامه من شد:

public static void main(String[] args) {
    // write your code here
        String query = "CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);";

        Scanner name = new Scanner(System.in);
        Scanner number = new Scanner(System.in);
        Scanner email = new Scanner(System.in);

        System.out.print("Enter a name: ");
        String input_name = name.nextLine();

        System.out.print("Enter a phone number: ");
        String input_number = number.nextLine();

        System.out.print("Enter an email address:");
        String input_email = email.nextLine();

        String insertion_query = "INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES (\"" + input_name + "\", \"" + input_number + "\"" + ", \"" + input_email +"\")";

        database_init("/home/prp-e/playground/java.sqlite3", query, insertion_query);




    }

همونطور که می‌بینید ابتدا یک رشته به اسم query دارم که در اون توضیح دادم دقیقا میخوام چه جدولی با چه مشخصاتی برام ساخته شه. همچنین چک بشه که اگر جدول موجوده، ساخته نشه و روی همون جدول موجود داده‌های جدید وارد بشن.

بعد از اون، سه تا شیء Scanner ایجاد کردم که ورودی رو از ترمینال کاربر بخونن. پس از اون، پیام‌های مناسب رو چاپ کردم و مقداری که Scanner از شما دریافت کرده رو داخل رشته‌های جدید ریختم.

پس از اون هم یه پرس‌وجوی بزرگ ساختم و در اون تعریف کردم که چیزایی که توسط Scanner ها خونده شدند، دقیقا کجا قرار بگیرند. در نهایت، هرچه بود و نبود رو دادم به تابع database_init .

برنامه کامل

این هم کد برنامه کامل که ببینید چی به چیه:

package com.haghiri75;

import java.sql.Connection;
import java.sql.DriverManager;
import java.sql.SQLException;
import java.sql.Statement;
import java.util.Scanner;

public class Main {

    public static void database_init(String db_address, String init_query, String query){
        String conn = "jdbc:sqlite:/" + db_address;
        try {
            Connection connection = DriverManager.getConnection(conn);
            System.out.println("Connection established to the database.");

            Statement statement = connection.createStatement();
            statement.execute(init_query);

            System.out.println("Successfully created the table.");

            statement.execute(query);

            System.out.println("Successfully ran the query");
        } catch (SQLException throwables) {
            throwables.printStackTrace();
        }

    }


    public static void main(String[] args) {
    // write your code here
        String query = "CREATE TABLE IF NOT EXISTS contacts(id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT, name TEXT NOT NULL, number TEXT NOT NULL, email TEXT NOT NULL);";

        Scanner name = new Scanner(System.in);
        Scanner number = new Scanner(System.in);
        Scanner email = new Scanner(System.in);

        System.out.print("Enter a name: ");
        String input_name = name.nextLine();

        System.out.print("Enter a phone number: ");
        String input_number = number.nextLine();

        System.out.print("Enter an email address:");
        String input_email = email.nextLine();

        String insertion_query = "INSERT INTO contacts (name, number, email) VALUES (\"" + input_name + "\", \"" + input_number + "\"" + ", \"" + input_email +"\")";

        database_init("/home/prp-e/playground/java.sqlite3", query, insertion_query);




    }
}

جمع‌بندی

گرچه این پروژه خیلی از مفاهیم شی‌گرایی رو در خود نداره، تا حد زیادی هم به نظر خودم کثیف نوشته شده و می‌شد از این بهتر باشه، اما پروژه خوبی برای سرگرم شدن به مدت ۲-۳ روز باشه. همچنین توضیح دوباره‌ش باعث شد که کمی کد رو تمیزتر کنم و سپس مطلب رو بنویسم.

این پروژه، برای به چالش کشیدن خیلی از توانایی‌های شما، میتونه گزینه خوبی به حساب بیاد. فلذا اگر میخواید کمی توانایی برنامه‌نویسی خودتون رو محک بزنید، توصیه می‌کنم که شما هم این پروژه رو پیاده‌سازی کنید 🙂

موفق باشید!

Share

میزبانی کردن صفحات ایستا در گیت‌لب

وبسایت گیت‌لب (لینک) همچون سایر سرویس‌های مشابه، امکان میزبانی کردن پرونده‌ها و صفحات ایستا را به شما می‌دهد. در این پست، قصد داریم بررسی کنیم که چگونه می‌توان یک صفحه ایستا را در گیت‌لب میزبانی کرد.

ساخت مخزن

پس از ساخت حساب کاربری در گیت‌لب، یک مخزن ایجاد کنید. برای مثال، اگر نام کاربری شما username است، پیشنهاد می‌شود که نام مخزن را username.gitlab.io بگذارید. این مخزن، می‌تواند عمومی یا خصوصی باشد (معمول است که مخازن وبسایت یا وبلاگ شخصی خصوصی ساخته شوند. اما اگر نیاز است که روش ساخت، شیوه‌نامه یا جاوااسکریپت خود را با دیگران شریک شوید، بهتر است مخزن را عمومی کنید).

ساخت پرونده‌های مورد نیاز

پس از این که مخزن ساخته شد، پوشه‌ای روی رایانه خود ایجاد کرده و برای مثال نامش را username.gitlab.io بگذارید. سپس داخل پوشه، پرونده‌ها را به این شکل ایجاد کنید :

username.gitlab.io/
├── .gitlab-ci.yml
└── index.html

توجه کنید که ممکن است پرونده‌های شما بیشتر نیز بشوند، برای مثال پوشه‌ای برای شیوه‌نامه‌ها، پوشه‌ای برای جاوااسکریپت و … ممکن است نیاز داشته باشید. فلذا هرچه کنار index.html نیاز است را درون این پوشه قرار دهید.

ویرایش پرونده gitlab-ci

این پرونده، به شما کمک می‌کند که پرونده‌های ایستای خود را، روی گیت‌لب قرار دهید. به عبارتی، کاری که این پرونده انجام می‌دهد «یکپارچه‌سازی مستمر» یا Continuous Integration است. درون این پرونده، باید مراحل «استقرار» یا Deploy پروژه، تعریف شود. برای این منظور، از YAML استفاده می‌شود.

برای استقرار یک صفحه ایستا، تنها کافیست به این شکل، این پرونده را ویرایش کنید :

pages:
 stage: deploy
 scirpt:
  - mkdir .public
  - cp -r * .public
  - mv .public public
 artifacts:
  paths:
   - public
 only:
  - master

در قسمت اول، می‌گوییم که قرار است روی Gitlab pages چیزی ساخته شود. در قسمت stage مشخص می‌کنیم که قرار است پرونده‌های تولید شده، کجا قرار بگیرند.

در قسمت script ابتدا یک پوشه مخفی می‌سازیم و سپس تمام محتوا را به آن منتقل می‌کنیم. علت مخفی بودن این پوشه، این است که دستور cp تلاشی برای کپی کردن خود پوشه نکند.

پس از آن، این پوشه را از حالت مخفی خارج کرده و سپس، در قسمت artifacts مشخص می‌کنیم که مسیر مورد نظر؛ پوشه public است. پس از انجام تمام مراحل کافی است که در بخش only مشخص نماییم فقط از شاخه master پرونده‌ها را خوانده و به پوشه public منتقل کند.

استفاده از تولید‌کنندگان صفحات ایستا

بسیاری از افراد، از «تولیدکنندگان صفحات ایستا» یا Static Generator ها استفاده می‌نمایند. استفاده از این ابزارها، بسیار سریع و به صرفه بوده و معمول است که جای درگیر شدن با طراحی ایستا، از این‌ها استفاده شود. شما می‌توانید از تولیدکنندگان صفحات ایستا مانند jekyll یا hugo روی گیت‌لب استفاده نمایید. در آموزش بعدی، بررسی می‌کنیم که چگونه می‌توان یک بلاگ با جکیل روی گیت‌لب ایجاد و مدیریت کرد.

Share

نگاهی کلی به کد منبع ماستودون

مدتی پیش، خواستم یک نمونه شخصی از ماستودون بسازم. موقع نصب، ارورهای عجیب و غریب دریافت کردم و خب شروع کردم به جست و جو پیرامون این که چرا اینطوریه و خیلی‌ها واضحا بیان کردند که «مشکل از تصویر داکر PostgresSQL بوده و باید روی اون تصویر کمی تغییر داده شه».

حقیقتا من از PGSQL استفاده نکردم و خیلی هم دلم نمیخواست وارد قضیه بشم و روی داکرفایل و داکر کامپوز و …، تغییر ایجاد کنم. به نظرم همون چیزی که خود توسعه‌دهنده پیشنهاد می‌کنه، معمولا بهترین حالتیه که داره با نرم‌افزار کار می‌کنه. اما یه ایده‌ای به سرم زد و اون هم این بود که چی میشه اگر پشتیبانی از MySQL رو به این بزرگوار اضافه کنم؟ نتیجه این شد که تصمیم گرفتم این مطلب رو بنویسم 😀

ماستودون چیه؟

ماستودون یک شبکه اجتماعی از نوع «فدریتد» (انگلیسی : Federated) محسوب میشه. به این شکل که وقتی شما روی سرور خودتون هم اون رو اجرا کنید، می‌تونید باقی سرورها رو ببینید و تعامل کنید.

مدتی میشه که خیلی از دوستانم، ماستودون رو بعنوان شبکه اجتماعی اصلی استفاده می‌کنند و خیلی کم‌تر به توییتر میان. شاید هم کلا توییتر نیان. یکی از دلایلش همینه که شما، صاحب داده‌های خودت هستی. این یک ایده خیلی خوبه که اگر واقعا حریم خصوصی و گردش اطلاعات براتون مهمه، به سمت ماستودون مهاجرت کنید.

نگاه به کد و چندکلمه‌ای صحبت پیرامون اون

خب از اینجا اصل ماجرا شروع میشه. کد ماستودون با فرمورک روبی آن ریلز (لینک) نوشته شده. این برای من خیلی خوشحال‌کننده بود چون خوندن و تغییر دادن اون کد رو آسون می‌کرد. اما این هم باید در نظر گرفت که کد، به شدت بزرگه و حتی برای حرفه‌ای‌های روبی آن ریلز هم خوندنش کمی دشواره. بهرحال می‌شه یکم حوصله به خرج داد و کد بزرگ رو درک کرد. این مشکل کد نیست. بلکه مشکل اون ساختار MVC محسوب میشه که بعد یه مدتی کد رو به شدت بزرگ می‌کنه و پیمایش و رفع اشکالش رو سخت.

در نگاه اول، کد واقعا ایراد خاصی (جز ایرادات مرسوم پروژه‌های مشابه) رو نداره. اما اولین ایراد جایی خودش رو نشون میده که شما چندین کتابخونه سیستمی اضافی نیاز دارید. برای من libicu و libidn و اینا بود. یکم جا خوردم که چرا باید این‌ها نصب باشه؟ اما با کمی تحقیق در موردش، فهمیدم که یک سری از کتابخونه‌های روبی هستند که وابسته به این بزرگوارهان. در واقع، هردوی این‌ها به شکلی برای پردازش متن استفاده شدند و خب این که پردازش متن، از طرف سیستم انجام بشه خیلی منطقیه. این موضوع فقط کمی باعث بزرگتر شدن پروژه شده. اما خوبی‌هاش، به شدت بیشتر از بدی‌هاشه.

مورد بعدی اروری بود که سر PGSQL گرفتم. خب حقیقتا انتظار این یکی رو داشتم. چون PGSQL و کتابخونه‌های سیستمیش، روی سیستم من نصب نیستند (البته شاید بعدها مجبور شم برای اشکال زدایی و کمک به همین ماستودون، نصبش کنم) و خب اروری که گرفتم دقیقا همین رو می‌گفت. وقتی مطمئن شدم که هیچ کتابخونه دیگری مشکلی نداره، دست به کار شدم که PGSQL رو با MySQL عوض کنم.

پروسه تغییر سیستم مدیریت پایگاه داده

خب معمولش اینه که اول، به پروژه می‌گیم کتابخونه‌های لازم رو نصب کنه. نیاز بود روی سیستم libmysqlclient-dev هم نصب کنم و کردم. بعدش در Gemfile، جم‌های مربوط به مدیریت MySQL رو اضافه کردم و جم‌های مربوط به PGSQL رو به دیدگاه تبدیل کردم و رفتم سراغ مراحل ساخت پروژه.

متاسفانه، اینجا کلی ارور گرفتم سر یک سری جم خاص! جم‌هایی که مرتبط با PGSQL هستند و شدیدا Hard Code شدن رو در کد منبع، شاهد بودیم.

قسمتیش رو دستی حذف کردم به امید این که کار کنه. اما موقع اجرای Migration ها، ارورهای جدیدی گرفتم. قسمت بزرگی از Migration ها رو چک کردم و دیدم که یه جاهایی حتی به صورت دستی دستورات PGSQL نوشته شده. حس می‌کردم که دیگه از اینجا جلوتر رفتن، یه جورایی مسخره کردن خودم باشه. حقیقتا بود، چون اصلا آشنا نبودم به این که اینجا چه اتفاقی داره می‌افته و خب بیخیال اضافه کردن پشتیبانی MySQL به این پروژه شدم.

جمع‌بندی

همونطوری که عرض کردم خدمت شما، بزرگترین اشکال این کد اینه که شدیدا وابسته به PGSQL عه. اگر اینقدر هاردکد نمی‌شد، شاید وضعیت طور دیگری بود و می‌شد پشتیبانی پایگاه‌های دیگر رو بهش اضافه کرد. متاسفانه در issue هایی که در پروژه بود هم دیدم که خیلی صریح پیشنهادات مرتبط با MySQL رو رد کردند و امیدم رو به طور کلی به این پروژه برای اضافه کردن این دیتابیس، از دست دادم.

یک توصیه نهایی بخوام به دوستان توسعه‌دهنده کنم اینه که : سعی کنید حداقل در زمینه دیتابیس، وابستگی رو به حداقل خودش برسونید. اول از همه با این فرض که ممکنه هرلحظه شما به هردلیلی بخواید سیستم رو عوض کنید. پس هرقدر وابستگی کمرنگ‌تر باشه، بیشتر به نفع خودتونه.

مورد بعدی هم اینه که اگر نفر بعدی به هر دلیلی خواست با سیستم متفاوتی پروژه رو اجرا کنه، انقدر سختش نباشه. بهرحال، همه قرار نیست همه چیز رو اونطوری که من و شما دوست داریم، استفاده کنن.

Share

چطور یک برنامه بنویسیم؟!

شاید سالها پیش چنین مطلبی رو نوشتم. اما دوست داشتم دوباره هم بنویسم. حقیقتا، این بحث، بحثیه که هیچوقت قدیمی نمی‌شه و راستش رو بخواید، حتی میتونه بروز بشه. به همین خاطر تصمیم گرفتم اینجا، این تجربه رو منتقل کنم. شاید دو سال دیگه یه مطلب دیگه با همین مضمون اینجا بنویسم.

حالا چرا اینجا؟ در حال حاضر، ابزارهایی مثل ویرگول و مدیوم و dev.to و … اومدند که انتقال تجربه رو هم آسون کردند. اما راستش انتقال تجربه در وبلاگی که سالهای سال اصلی‌ترین محل انتقال تجربه و دانش من بوده، نوشتن مطالبی مثل این، که از جوانب مختلفی اهمیت بالایی دارند اون هم در جای دیگر؛ نوعی خیانت به اینجاست!

خب، هندی‌بازی بسه 😀 بریم سر اصل مطلب.

حقیقتا نوشتن برنامه در دنیای امروز، مثل قدیم برای «حل مسائل ریاضی» نیست. گرچه ما در هر حال، داریم یه مساله‌ای رو به شکل مدلهای متعدد ریاضی درمیاریم که فهمشون رو آسون کنیم؛ اما صرفا ریاضی‌کاری نمی‌کنیم. پس نیازه که اول از همه یه سری مهارت خاص رو در خودمون تقویت کنیم.

تقویت مهارت‌های نرم

شاید مهارت‌های نرم یا Soft Skills ، به صورت مستقیم در نوشتن برنامه مهم نباشند. اما از اونجایی که آداب معاشرت، این که چطور صحبت فنی درستی داشته باشیم، بررسی شرایط روانی خودمون و مشتری و …؛ برای کسایی که میخوان از طریق برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار ارتزاق کنند مهم باشه.

بعضی مهارت‌های نرم که در کار برنامه‌نویسی (بعنوان یک شغل) مهمن :

  • آداب معاشرت: راستش این رو من نباید توضیح بدم دیگه :D. و خب آداب معاشرت حتی در فرهنگ‌های مختلف میتونه شکلای مختلفی داشته باشه. پس به نظر میاد لازمه که علاوه بر بلد بودن آداب معاشرت در فرهنگ حاکم بر منطقه خودمون، آداب معاشرت حاکم بر سایر مناطق هم یاد بگیریم. یکی از دلایلش هم شاید این که ممکنه روزی کار ریموت بهمون بخوره.
  • اخلاق کاری: اخلاق کاری، یه سری چارچوب ویژه خودش رو می‌تونه داشته باشه. اما خب هرشخصی میتونه چیزی بهش اضافه کنه یا تعریف مشخص‌تری ازش ارائه کنه. به نظرم لازمه که بعنوان برنامه‌نویس، اخلاق کاری خودمون رو هم شفاف مشخص کنیم.
  • روحیه کار تیمی: گفتن نداره، برنامه‌های بزرگ رو معمولا یک نفر نمی‌نویسه. اگر یک نفر هم بنویسه یحتمل بعدها به تیم محول کنه ادامه توسعه‌ش رو. پس لازمه که روحیه کار تیمی رو هم در خودمون تقویت کنیم.

اینا چیزایی بودن که در زمینه Soft Skill یا همون «مهارت نرم» به نظرم رسیدن. البته فقط اینا هم نیستند. اما بهتره اینها رو تا حد خوبی، تقویت کنیم.

یادگیری زبان انگلیسی

زبان انگلیسی، مدتهای زیادی (شاید از زمانی که امریکایی‌ها در دنیا اسم و رسم دار شدند؛ به طور دقیق از بعد جنگ دوم جهانی) میشه که شده زبان بین المللی. ارتباطات مختلف، تولید محتوا و حتی تولید علم به این زبان انجام میشه.

گرچه شخصا خوشحال میشم اگر جایی مستندات فارسی ببینم، اما ناچاریم برای بهتر شدنمون در دنیای برنامه‌نویسی، زبان انگلیسی رو هم به خوبی یاد بگیریم. در بخش قبلی، به کار ریموت اشاره کردم. لازم به ذکره که شما لازم دارید برای انجام مصاحبه و ارتباط گرفتن با خارجی‌ها، زبان انگلیسی بلد باشید (با این فرض که تو شرایطشون نگن زبان خودشون هم باید بدونید. مثلا شرکت ترکیه‌ای، ممکنه از شما بخواد تُرکی هم بلد باشید.) که در اون صورت، اگر حال و حوصله کافی دارید، میتونید یک زبان جدید هم شروع کنید.

این دو موردی که در بالا اشاره کردم، خیلی با عنوان مطلب خوانایی نداشتند. راستش بهتره که بریم سراغ این که «چطور یک برنامه بنویسیم؟». حقیقتا این سوال، سوال خوبی نیست. به قول دوستی «سوالیه که مثل زلزله‌ست». البته اینطورام نیست، اما حقیقتش سوال خوب، سوالیه که هدف سوال‌کننده درش مشخص باشه.

پس بیایم اینطوری نگاه کنیم. شما شخصی هستید که شنیده برنامه‌نویس‌ها خوب پول درمیارن. یا شنیده که اگر مهارت برنامه‌نویسی هم داشته باشه، احتمالا بتونه آینده شغلی خودش رو بیش از حال؛ تضمین کنه. خب، این سوال که «چطور برنامه نویس بشم؟» یا «چطور برنامه بنویسم؟» و … مطمئنا تو ذهن شما می‌پیچه.

من بعنوان یک برنامه‌نویس، این سوال رو اصلاح می‌کنم به این شکل :

چطور یک برنامه تجاری بنویسم و آینده شغلی خودم رو تضمین کنم؟

الان این سوال از نظر من یک سوال خوبه. من میدونم شما چند هدف دارید :

  • برنامه نویسی
  • برنامه نویسی با هدف یک برنامه تجاری
  • تضمین آینده شغلی
  • (احتمالا) درآمد بالا

خب، حالا میایم سراغ این که شما دقیقا نیاز دارید چه مراحلی رو طی کنید. اینها تجربه شخصی من هستند و ممکنه کامل نباشند. پس لطفا بعد از خوندن این مقاله، خودتون هم دنبال منبع باشید 🙂

شناخت نیاز بازار

«نیاز بازار» چیزیه که احتمالا تو کار زیاد بشنویم. اما بیاید عمیق‌تر بهش فکر کنید. نیاز بازار دقیقا چیه؟ بازار از دو بخش عرضه‌کننده و تقاضاکننده تشکیل شده. تقاضاکننده یا مشتری؛ یک انسانه. یک شهروند مثل من و شما. پس شاید اولین و بهترین «نیاز بازار» نیازی باشه که من در حال حاضر دارم. منطقی‌تر بگم که اون چیزی که نیاز منه، مطمئنا نیاز تعداد زیادی آدم دیگه هم هست. این یعنی اگر این نیاز منحصر به شما بود، ممکن بود اصلا راه حل‌های احتمالی به سرتون نزنه.

بعنوان یک تجربه، میتونم بگم وقتایی که با دوستانم صحبتی کردم تازه فهمیدم چه نیازهایی بوده که داشتم، میدونستم دارم ولی راه حل درستی نداشتم. اما صحبت‌ها باعث شده به راه حل برسم و نیازهای دیگران هم رفع کنم حتی. پس این موضوع رو جدی بگیرید.

طراحی راه‌حل

اول مقاله اشاره کردم که برنامه‌نویسی علیرغم این که در دنیای امروز حل یه سری مساله ریاضی نیست، اما ما همچنان به مدل‌سازی‌های ریاضیاتی برای طراحی یک برنامه خوب نیاز داریم. در واقع بعد از این که نیازهای بازار رو بسنجیم، نیاز داریم که تا حد امکان اونها رو ساده کنیم و از راه‌حل‌های ذهنیمون، مدل ریاضی بسازیم.

ساخت این مدل‌های ریاضی؛ نتیجه‌ش میشه الگوریتم‌های ما. نتیجه‌ش میشه دیتابیس‌های ما. پس یعنی بعد شناخت بازار، نیاز داریم تا حد زیادی ریاضی‌کاری کنیم و ببینیم که چی به چیه. تا برسیم به یه ساختاری که بتونه به برنامه تبدیل بشه.

چیدن پلن

این مرحله، خودش حتی شامل واحد‌های درسی میشه. نمی‌دونم عبارت «مهندسی نرم‌افزار» به گوش شما خورده یا نه؛ اما مهندسی نرم‌افزار، حرفش دقیقا همینه. یعنی شما وقتی یه چیزی داری و میخوای پیاده‌ش کنی، نیاز به پلن چیدن داری.

خب، فکر کنم اگر بخوام همینطوری توضیح بدم خیلی خیلی پیچیده و مصنوع میشه. بیایم موردی بررسی کنیم که یه پلن خوب چطوریه. در واقع چیزی که در ذیل این مطلب میاد؛ پلنیه که خودم برای یه پروژه چیدم (البته با کمی دخل و تصرف 🙂 )

  • معرفی اجمالی پروژه
  • بررسی پروژه های مشابه
  • طرح مساله
  • طرح راه حل
  • طرح ساختارهای داده‌ای
  • طرح ساختارهای الگوریتمی
  • طرح روش پیاده‌سازی
    • زبان، فرمورک و …
    • مدت زمان احتمالی پیاده سازی
    • امکاناتی که در فازهای مختلف نیاز داریم
    • پکیج‌ها و ابزارهای کمکی
  • توسعه‌پذیر کردن طرح پیاده شده
  • آماده‌سازی برای ارائه

با چیدن چنین پلنی، شما میتونید به خوبی روند توسعه رو پیش ببرید. ابزارهایی مثل ترلو و تسکولو و … هم هستند که بهتون کمک کنن در انجام دادن این مراحل.

پیاده‌سازی

فکر کنم اینجا دیگه میرسیم به خود خود خود برنامه‌نویسی. راستش این همه توضیح دادم که به اینجا برسیم. برای پیاده سازی، چی نیاز داریم؟

  • یه خط اینترنت
  • یه هدفون
  • یه پلی‌لیست از موزیک مورد نیاز برای برنامه‌نویسی (دیگه این بستگی به سلیقه‌تون داره 😉 )
  • مقدار خوبی ماده قندی و قهوه

اما آیا اینا کافین؟ خیر. اینها خوبن. در واقع با اینترنت شما به دنیای بی‌کران مستندات و اطلاعات متصل هستید. با استفاده از هدفونتون به پلی‌لیست گوش میدید و خب احتمالا وقتی خسته می‌شید یه فنجون قهوه داغ خیلی می‌چسبه. یا مثلا وقتی قندتون میفته، یه شیرینی میخورید.

اما برای پیاده سازی، ما ذهنیت نیاز داریم. راستش ذهنیت ما باید اینطوری باشه :

  • شناخت ابزار مناسب: ابزارهای زیادی همیشه دم دست ما هستند. اما این به خودمون برمی‌گرده که از کدوم استفاده کنیم برای انجام کارمون. نمی‌دونم شما دیدید یا نه. اما با چاقو میوه خوری هم میشه پیچ‌های ریز رو باز کرد. حالا سوال اینه، آیا کار منطقیه؟ نه! آچارهای ریز هستند که به طرفة‌العینی، پیچ رو برای ما باز میکنن. پس مهمه که ابزارها رو بررسی کنید و بهترین رو انتخاب کنید.
  • استفاده از ابزارهای کنترل سورس: خب، کنترل سورس، به شکل خوب و عجیبی؛ به تسریع روند توسعه کمک می‌کنه. اما مهم‌ترین بخشش که کمتر کسی بهش توجه می‌کنه اینه که این ابزارها، روند توسعه ما رو قابل ردگیری می‌کنند. یعنی چی؟ یعنی میشه فهمید سه روز پیش دقیقا چه حرکتی زدیم و آیا حرکتی که امروز می‌زنیم، درسته؟ و از این چیزا 🙂
  • تجدید نظر، هرجا که لازم بود : خب این آخرین مورد این لیسته. راستش دوست دارم با یه مثال جمعش کنم! کرنل لینوکس یه برنامه خیلی بزرگه که قریب به سی‌ساله داره توسعه داده میشه. توسعه اولیه این برنامه تا سال ۲۰۱۲ ادامه داشت. تقریبا بیست سال روی یک مدل پافشاری شده بود. اما می‌دونید اتفاق بد چی بود؟ این که در سال ۲۰۱۵ توسعه‌دهنده‌ها فهمیدن که یکم دیگه بگذره عملا هیچ غلطی نمی‌تونن بکنن (اگر با چنین لحنی می‌گم به این خاطره که دقیقا به همین وضعیت دچار شده بودند) و خب تصمیم گرفتن تو کل کرنل، تجدید نظر کلی کنن. این یعنی چی؟ یعنی نترسید و هرجا که دیدید دارید گند میزنید، حتی شده برگردید و از اول کار رو انجام بدید، این کار رو بکنید.

این هم موارد مورد نیاز برای پیاده سازی. خب یه نصیحت ریزی می‌کنم و بعدش هم کلا مطلب رو می‌بندم 🙂

بلندپروازی نکنید 🙂

رویاپرداز و بلندپرواز بودن خوبه. جف بزوس و بیل گیتس و ایلان ماسک و …، یه بخش بزرگی از موفقیتشون رو مدیون همین بلندپروازیشون هستند. اما بگذریم، بیش از اندازه بلندپرواز بودن هم گاهی کار دست آدم میده.

پس بهتره که «خیلی» بلندپرواز نباشید و حد معقولی هدفگذاری کنید برای پروژه‌ها. اینطوری پروژه‌ها هم به موقع انجام میشن و صدالبته، کیفیت لازم رو خواهند داشت.

حرف آخر

حرف آخری ندارم، راستش مطلب اونقدر طولانیه که اگر تا اینجا اومدید، دمتون گرم! من سعی کردم هرچی که این اواخر برای خودم پیش اومد و با رعایتش کیفیت کارم بالاتر رفت رو بنویسم. فقط الان بعنوان حرف آخر، میتونم بگم که لطفا اگر تجربه مشابهی دارید، در بخش کامنت‌های همین پست بنویسید.

آزاد و شاد باشید.

Share

ساختن یک API و چیزهایی که از آن یاد گرفتم

مصادف با عید قربان امسال، پروژه API ترجمه فارسی قرآن کریم رو منتشر کردم. این پروژه، پروژه سختی برای من نبود اما چیزای جالبی ازش یاد گرفتم که خب بد نیست در موردش مطلبی بنویسم. اما قبل از اون، لازمه یک چیزی رو توضیح بدم …

چه شد که این پروژه رو شروع کردم؟

حقیقتش شروع این پروژه به این دلیل بود که شدیدا دنبال ابزار مشابهی می‌گشتم. با این که بعد از این که این پروژه رو دپلوی کردم، یک دوستی در توییتر به من پیشنهاد استفاده از این ابزار رو داد؛ اما بهرحال من ابزار رو توسعه داده بودم و دپلوی هم کرده بودم.

خلاصه که، شروع این پروژه برای من جالب بود. چرا که پروژه به خودی خود سخت نبود اما وسطاش، دقیقا جایی که داشتم فرانتند براش میساختم، چالشی شد. به همین خاطر تصمیم گرفتم که این مطلب رو بنویسم و توضیح بدم که چرا این چالش برای من پیش اومد 🙂

مفهوم تازه : CORS

خب، وقتی که ما بکند و فرانتند پروژه رو از هم جدا می‌کنیم، در واقع داریم دوتا origin مختلف رو به هم وصل می‌کنیم. طبق استانداردهای وب؛ اصولا چنین کاری در مرورگرها؛ بخاطر مسائل امنیتی مجاز دونسته نشده. به همین خاطر، ما مفهوم تازه‌ای به اسم «چند ریشه‌ای» یا Cross-Origin رو خواهیم داشت.

حقیقتا وقتی فرانتند رو با جاوااسکریپت می‌نوشتم؛ دیدم که یک سری ارور بهم میده و توی اون ارورها بهم میگه که بکند من، برای «اشتراک گذاری منابع چندریشه‌ای» یا Cross-Origin Resource Sharing تهیه نشده. دوست داشتم از خود کد جاوااسکریپتم درستش کنم اما چون قرار بود روی هاست همین وبلاگ قرار بگیره و نه سرور مجزایی؛ ترجیح دادم که به جای node.js از وانیلا جی اس استفاده کنم (توضیح : وانیلا اصطلاحا به نرم افزار یا ابزار دست نخورده گفته میشه) و خب راهکاری براش پیدا نکردم (شاید هم چون درست دنبالش نگشتم) ولی از اونجایی که بکند رو با روبی و سیناترا نوشته بودم، براش راهکار پیدا کردم و این راهکار رو در یک ویرگول به اشتراک گذاشتم (لینک).

همین یک کار کوچک، باعث شد که من مفهوم کورز و صد البته نحوه کانفیگ درستش در بکند رو یاد بگیرم، از این جهت هم واقعا خوشحالم چرا که اکثر توسعه دهنده های فرانت، مدام از این قضیه که در بکند این مشکل حل نمیشه، نالانند ((:

چیزی که سالها عقبش انداخته بودم : زرین پال!

تقریبا از وقتی که فهمیدم اینترنت چیه، دنبال راهی برای کسب درآمد ازش بودم. فکر کنم دوم سوم دبیرستان بودم که سایت زرین پال به وجود اومد و اون موقع (چون به سن قانونی نرسیده بودم) نمی‌تونستم ازش استفاده کنم؛ یا این که باید از کسی میخواستم که قبول کنه به اسمش اکانت باز کنم (مثلا پدر یا مادرم).

از وقتی به سن قانونی رسیدم هم هرروز میخواستم برم و اکانت زرین پال درست کنم تا ازش برای حمایت و فروش و … روی اینترنت استفاده کنم. خلاصه که بالاخره همزمان با ریلیز این پروژه، این اتفاق هم افتاد ((: تازه دقیقتر بخواهیم حساب کنیم، برای این مساله هم مجبور شدم کارت بانکیم رو تمدید کنم و هم برای کارت هوشمند ملی اقدام کنم!

به طور خلاصه، این پروژه پروژه جالبی برام بود. هم چالشاش هم ساختارش و هم اتفاقات پیرامونش. ضمن این که به خود پروژه هم ابتدای مطلب لینک دادم و امیدوارم بخونید و خوشتون بیاد. اگر هم از پروژه قراره استفاده‌ای کنید، حمایت هم بکنید ممنون میشم (:

Share

ساختن کنترلر دو بعدی برای بازی های RPG در یونیتی

مدتی میشه که یکی از اسباب بازی های جدیدم، یعنی موتور بازی‌سازی یونیتی رو با جدیت بیشتری دارم دنبال میکنم و چیزای جالبی هم ازش یاد گرفتم. همینطور باعث هم شده دوباره کمی کد بزنم و این داستانها.

یکی از سبکهای مورد علاقه من در بازی‌سازی، سبک Role Playing عه که در این سبک، شما در واقع نقش ایفا می‌کنید، نقش هایی که به شما محول شده و یا این که شما هم میتونید در شکل‌گیری نقش دخیل باشید. بازی‌هایی مثل Elder Scrolls از این دست بازی ها هستند. چندی پیش، با یک ابزار آشنا شدم به اسم RPG Maker که به شما اجازه ساخت این دست بازی ها رو بدون کد زدن میده. اما یک مساله مهمی که احتمالا باهاش روبرو خواهید شد، اینه که این ابزار شدیدا محدوده و به سختی میشه شخصی‌سازیش کرد. به همین خاطر، سعی کردم دنبال این برم که یاد بگیرم چطور یک RPG دو بعدی ساده رو بسازم (حتی شده در حد کنترل کرکتر اصلی!).

نتیجه این شد که یک سری ویدئو دیدم و رفرنسهای برنامه نویسی یونیتی رو چند بار مطالعه کردم و تونستم چنین چیزی بسازم :

نوشتن چنین کدی کار سختی نیست اما کمی دقت لازم داره. به همین خاطر، چندین ساعت درگیرش شدم و در نهایت تونستم اونطوری که دلم میخواد، بسازمش. تمام مراحل طراحی کرکتر، طراحی صحنه، کد زدن و … رو خودم انجام دادم تا ببینم چقدر در جوانب مختلفش، توانایی دارم. خوشبختانه نتیجه خیلی هم بد نشد.

برنامه نویسی

برای کنترل کردن کرکترها در بازی، نیاز به کدی داریم که بتونه دیتا رو از کی‌برد، ماوس، صفحه لمسی و … دریافت کنه و حرکتی که مد نظر داریم رو برای ما، انجام بده. این حرکت میتونه صرفا جابجایی باشه، میتونه هم حرکت و انیمیشن با هم باشه. برای این که کد کامل باشه و بازی حرفه‌ای به نظر برسه، بهتره که انیمیشن هم لحاظ کنیم.

کدی که من نوشتم به این شکله :

using System.Collections;
using System.Collections.Generic;
using UnityEngine;

public class PlayerController : Entity {

    private Animator anim; 

	// Use this for initialization
	void Start () {
        anim = GetComponent<Animator>(); 
	}
	
	// Update is called once per frame
	void Update () {
		if(Input.GetKey(KeyCode.W) || Input.GetKey(KeyCode.UpArrow)){
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.up * speed * Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.S) || Input.GetKey(KeyCode.DownArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.down * speed *Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.A) || Input.GetKey(KeyCode.LeftArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.left * speed * Time.deltaTime; 
		}
		if(Input.GetKey(KeyCode.D) || Input.GetKey(KeyCode.RightArrow) )
        {
			GetComponent<Rigidbody2D>().transform.position += Vector3.right * speed * Time.deltaTime; 
		}

        anim.SetFloat("MoveX", Input.GetAxis("Horizontal"));
        anim.SetFloat("MoveY", Input.GetAxis("Vertical")); 
	}
}<span id="mce_marker" data-mce-type="bookmark" data-mce-fragment="1">​</span>

این کد نشون میده که کلاس PlayerController از کلاس دیگری به اسم Entity داره ارث بری میکنه. تنها چیزی که در Entity تعریف شده، یک متغیر برای سرعت کرکتره. البته، سایر ویژگی هایی که نیاز داریم تا در تمام کرکترها (چه Player و چه NPC ) به کار ببریم رو میتونیم در Entity بگنجونیم.

در Update اومدیم بهش گفتیم که اگر ورودی از کلیدهای خاصی بوده، با سرعت مشخصی در جهتهای مشخص، حرکت کنه. متغیر speed هم یک متغیر public بوده که در Entity تعریف کردیم. در انتها هم گفتیم که دو متغیر ممیز شناور برای حرکت در محور X و Y نیاز داریم که با Animator Controller هماهنگ باشن. این میشه کل چیزی که در متد Update داریم.

در متد اول، یعنی Setup هم صرفا به کد گفتیم که انیماتور رو از خود شیء Player بخونه و لود کنه. پس ما نیاز داریم که خودمون یک انیماتور براش بسازیم.

چطور این کد رو آزمایش کنیم؟

آزمایش کردن این کد، هیچ کاری نداره. چون کل انیمیشن و … رو در گیتهاب قرار دادم (لینک) و میتونید از گیتهاب دانلودش کرده و تست کنید. به زودی هم، این ابزار رو به صورت یک prefab برای یونیتی منتشر میکنم که بتونید مستقیما از همین دیزاین و انیمیشن، بدون چسبوندنشون به هم، استفاده کنید.

موفق باشید 🙂

Share

راهنمای یک صفحه‌ای برای علاقمندان به رشته کامپیوتر

مدتهاست که با دوستان مختلف، روی نوشتن مطالبی پیرامون رشته مهندسی کامپیوتر بحث می‌کنیم. این بحثها شامل ایرادات روتین بچه‌های مهندسی کامپیوتر تا کار کردن روی یک پروژه نه چندان بزرگ (ولی پرچالش!) میشه. از اونجایی که تازه هم کنکور گذشته و بچه ها کمی آزاد شدن، ولی ممکنه برای انتخاب رشته دچار تردید بشن؛ وقت خوبی بود که مطالبی در مورد ماهیت این رشته نوشته بشه. مطالبی که مینویسم، حاصل مطالعاتیه که در این چند سال داشتم. سعی میکنم کمی تاریخ تعریف کنم، کمی از علوم کامپیوتر بگم و در نهایت هم کمی از چیستی و ماهیت خود خود کامپیوتر (نه رشته).

کمی تاریخ

باید ببینیم کامپیوترها از کجا اومدن و چه اشخاصی در شکل گیری اونها، نقش داشتن. این کمی سخته که دقیقا بخوایم بگیم از کجا اومدن. انسان، از وقتی هوشمند شد و ابزار ساخت به دنبال ابزار کاملی برای حل مساله بود، پس همیشه هم تلاشش در این راستا بوده که این ابزار رو بسازه. در طول تاریخ هم، علوم و فنون مختلف به کمکش اومدن تا این ابزار رو کامل تر کنه. بذارید تعدادی از این علوم رو با هم بررسی کنیم.

فلسفه و ریاضیات

فلاسفه و ریاضی دانان، افرادی بودن که به دنبال پاسخ بودن. البته فلاسفه، پرسشگران قهارتری هم بودن و گاهی، سوالاتی مطرح کردند و ریاضیدانان، اون سوالات رو پاسخ دادن. حالا با توجه به این که کامپیوتر یک «ابزار حل مساله‌»س، میشه گفت هر دو گروه به شدت درش دخیل بودن.گاهی هم فلاسفه‌ای که روی علوم کامپیوتر تاثیر داشتند، ریاضی دان هم بودن. نمونه‌ش هم «محمد بن موسی خوارزمی» دانشمند پارسی‌گو.

خوارزمی، شاید اولین کسی بود که «تفکر رایانش» رو ابداع کرد. در کتاب معروفی به نام «جبر و مقابله» به حل معادلات جبری پرداخته و راه حل هاش، عموما مرحله مرحله و شفافن. به همین خاطر هم وقتی این روش حل مساله به اروپا میرسه، اروپایی ها بخاطر «الخوارزمی» (اسم ایشون) ، که در لاتین «الگوریتمی» گفته می‌شده، روش حل مساله رو «الگوریتم» اسم گذاشتند. چیزی که هنوز که هنوزه، داره استفاده میشه.

البته، کار خوارزمی نظام بخشیدن و سازمان دادن به علوم و فنونی بوده که در زمان خودش، مطرح می‌شده. در واقع، از کشف صفر توسط هندی ها تا قضایای که امثال تالس و فیثاغورث پایه گذاشتن، همه در نوشته شدن «جبر و مقابله» و ایجاد تفکر سیستماتیک برای حل مساله، دخیل بودن.

منطق

گرچه بهتر بود این یک مورد رو، قبل از فلسفه و ریاضیات میاوردم، ولی به نظر من منطق حاصل برخورد فلسفه و ریاضیه. گرچه خیلی قبل تر از خوارزمی منطق مطرح شده بود، اما دورانی هم که ماحصل کارش یعنی «جبر و مقابله» به اروپا رسید، ابتدای راه استفاده از منطق در بیان و حل مسائل بودند. پس سعی کردند با استفاده از منطق و جبر، بسیاری از مسائل رو حل کنند. منطقی که در اینجا قراره درموردش صحبت کنم همون منطق «ارسطو» است، منطقی که شاید امروزه پایه و اساس همه کامپیوترهاست.

منطقی که ارسطو بنیان گذاشته، یک منطق صفر و یکی به حساب میاد. بذارید اینطوری بگم؛ با منطق ارسطویی میشه اینطور گفت :

علی از احمد قدبلندتره. احمد از حسن قد بلند تر. پس علی از حسن هم قدبلندتره

و در این مورد، منطق ارسطویی کاملا کار میکنه. مثلا ریاضیاتیش میشه :

اگر x آنگاه y ، اگر y آنگاه p -> اگر x آنگاه p

و این بیان رو ما اصولا در نوعی از ریاضیات به نام «ریاضیات گسسته» یاد می‌گیریم. چیزی که پایه و اساس علوم و مهندسی کامپیوتر امروزیه. اما، این فقط کافی نیست؛ منطق در یک محیط خاص کار میکنه که ما اعدادی جز صفر و یک نداریم! پس نیاز به نوعی از محاسبه و جبر داریم که برای فقط صفر و یک، کار کنه و کافی باشه. چیزی به اسم «جبر بول»

آقایی که در تصویر می‌بینید، جورج بول، ریاضی‌دان و فیلسوف انگلیسیه که با پایه گذاری جبر صفر و یکی بر مبنای «صحیح و غلط» خودش، علوم کامپیوتر رو شدید تسریع کرد. در سده نوزدهم خیلی چیزا ساخته شدن و اکثرا هم، بر پایه همین «بودن یا نبودن» آقای بول کار میکردن. اما اشتباهاتی هم در این میان رخ داده که حالا بهش میرسیم!

وقتی همه چیز مکانیکی شد

 

محاسبه گرهای مکانیکی، تقریبا از زمانی که معاملات جزئی از زندگی بشر شدند وجود داشتن. مثل چرتکه که حاصل کار چینی ها بوده (روزگاری هم باقی دنیا از چینی ها کپی می‌کردن!) ، ولی محاسبه‌گرهایی مثل چرتکه، صرفا چهارعمل اصلی رو انجام میدادن و بعدها ریاضی‌دانها از اون وسیله برای محاسبه ریشه دوم و سوم اعداد هم سعی کردند استفاده کنن. ولی محاسبه گرهای پیچیده تری لازم بود!

آقایی که در تصویر می‌بینید «چارلز بابیج» یک ریاضی‌دان و مهندس انگلیسی بود. ایشون ایده «موتور تحلیلی» رو مطرح کرد که چیزی بود شبیه کامپیوترهای امروز. برنامه پذیر و قابلیت حل تعداد زیادی مساله در زمانی کم. اما، کار ایشون مشکلاتی داشت. ایشون سعی داشت همه چیز رو مکانیکی پیاده کنه و زمانی که این ایده رو مطرح کرد ماشین های مکانیکی هنوز اونقدر پیشرفته نبودن. و مشکل دوم رو بالاتر اشاره کردم، ایشون مدعی بوده که بدون جبر بول هم میتونه کامپیوتر رو پیاده کنه و کامپیوتری بسازه که با مبنای ده کار کنه (چیزی که هنوز هم نشده 🙂 ) .

اما ماشین های مکانیکی کم کم به سمت جبر بول و محاسبات آماری رفتن. یک بار دیگه این تصویر رو با هم ببینیم:

این تصویر، تصویری از یک ماشین «شرط بندی» است که در نیوزلند نصب شده بوده. عملکرد مکانیکی برای محاسبات آماری مربوط به شرط بندی روی مسابقه اسبها داشته.

اما مکانیک کافی نبود، لازم بود اما کافی نبود. پس به عصر «الکترومکانیک» باید سفری کوتاه داشته باشیم!

همه چیز از یک رله شروع شد

رله، قطعه الکتریکیه که میتونه مشابه یک کلید عمل کنه. در واقع اعمال ولتاژ به یک قسمتش، میتونه قطع و وصل شدن جریان الکتریکی در یک قسمت دیگر مدار رو تضمین و کنترل کنه (به این شکل ما مثلا میتونیم با استفاده از اینترنت، یک لامپ رو خاموش روشن کنیم!). در اون زمان، به فکر یه مهندس خوش ذوق آلمانی به اسم «کانراد تسوزه» زد که جبر بول رو با رله پیاده کنه. تسوزه چند تا پیاده سازی داشت ولی معروفترینشون این بود :

کامپیوتر Z4 آلمانی که در دهه ۳۰ ساخته شد و خیلی هم به کمک ارتش آلمان در جنگ دوم جهانی اومد. اما مطمئنا یک نابغه خوش ذوق دیگر در طرف انگلیسی وجود داره که بتونه از ساز و کار این ماشین، سردربیاره!

قبل از این که به اونطرف قضیه بپردازیم، این ماشین به شکل امروزی تونست برنامه اجرا کنه و زبان برنامه نویسی خاص خودش رو داشت. مجهز به سیستم ذخیره و بازیابی «پانچ کارد» بود و خیلی از مفاهیم امروزی رو در خودش داشت. اما هنوز نمیتونست «کامپیوتر» کاملی باشه چون خیلی مفاهیم رو نتونست پیاده سازی کنه، مهم تر از همه، شدیدا وابسته به عامل انسانی بود.

شروع بازی تقلید!

موقعی که کشورهای مختلف درگیر جنگ دوم بودن، اکثرا پیامهاشون رو رمزنگاری می‌کردن و شکستن رمزها، واقعا یک نابغه می‌طلبید. یک نابغه خوش ذوق که بتونه قهرمان جنگی باشه و رمز آلمانها رو بشکنه و متفقین رو، پیروز میدان کنه!

آقایی که در تصویر می‌بینید «آلن تورینگ» انگلیسی، این کار رو کرد. رمز آلمانیها موسوم به «انیگما» رو شکست و به این ترتیب قهرمان جنگی شد. اما کارش به همینجا ختم نشد و در دهه ۵۰ میلادی ایده «تفکر در رایانه» و «هوش مصنوعی» رو مطرح کرد که تا امروز هم مطالعه روی این موضوعات، ادامه داره. این شخص به معنای واقعی، نابغه و خوش ذوق بوده.

ترانزیستور و عصر سیلیکون

خب، این هم از فصل آخر تاریخ کامپیوتر. در اواخر دهه ۴۰ ، کامپیوترها یک دفعه رشد کردند. کشف ترانزیستور باعث شد مدارات الکتریکی و الکترونیکی مورد نیاز برای ساخت کامپیوتر بتونن روی یک سطح چند سانتی متری از سیلیکون خلاصه بشن. قطعاتی با کاربرد بالاتر ساخته بشن. عصر سیلیکون مصادف بود با حضور امثال دنیس ریچی و کن تامپسون و مفاهیمی مثل «سیستم عامل» (توضیح این بخش از تاریخ خودش یک پست جدا میطلبه پس شاکی نباشید از من لطفا!) مطرح بشن و رشد نرم افزاری در این حد، باعث شد که اصلا سرعت رشد یک شکل دیگری به خودش بگیره!

کامپیوتر چیست؟ کامپیوتر کیست؟

شاید باورتون نشه ولی قبل از ظهور ماشین های محاسبه گر، کامپیوتر یک عنوان شغلی بوده برای کسانی که محاسبات پیچیده رو انجام میدادن (و طوری که در موردشون مطالعه کردم، ظاهرا حق پرسش در مورد این که این محاسبه رو چرا دارن انجام میدن نداشتن) و بخش جالبتر این بوده که عموما «کامپیوتر»ها رو در سازمانها، خانمها تشکیل میدادن (البته اولین برنامه نویس جهان هم یک خانم به اسم ایدا لاولس بوده که در تصویر زیر می‌بیندشون).

البته، اونقدری نمی‌گذره که «علوم کامپیوتر» مطرح میشه. بعنوان علم مطالعه و پردازش داده. و این پدیده، همزمان بوده با پدیدار شدن کامپیوترهای به معنای امروزی. پس بیشتر اپراتور و برنامه نویس تربیت می‌کردند.

در تصویر بالا هم، عکسی از اپراتورهای کامپیوتر انیاک (در امریکا) رو می‌بینید که هم باید به نرم افزار مسلط می‌بودن و هم سخت افزارش.

اما به طور کل، کامپیوتر امروزه چی تعریف میشه؟ کامپیوتر یعنی وسیله‌ای برای پردازش داده و استفاده از اون داده در علم. ما داده های مختلفی داریم که کامپیوتر میتونه برای ما پردازشش کنه و نتیجه اون پردازش رو در هر شکلی به ما بده (یک نمودار، روشن و خاموش شدن یک دستگاه خاص یا حتی یادگیری و تکرار یک عمل از روی همون داده ها). پس، تا اینجا هم تا حد زیادی تاریخ کامپیوتر رو تونستیم بفهمیم، هم تعریفش رو. شاید براتون جالب باشه که اصلا کامپیوتر ها چطوری هم ساخته میشن!

کامپیوتر چطور داده رو پردازش میکنه؟

برگردیم به همون جبر بول. ما یه سری وسیله (یا بهتر بگم نمایش الکترونیکی!) از عملیات بولی داریم که بهشون میگن «دروازه منطقی» یا همون گیت. گیتها به این شکل هستند :

هر کدوم از اینها میتونن یکی از توابع بولین رو پیاده کنن. حالا، ما اگر اینها رو کنار هم بچینیم میتونیم بخش بزرگی از محاسبات رو به سادگی انجام بدیم. مثلا این مداری که من ساختم رو ببینید :

این مداریه که یک عدد BCD (که نوعی رمزگذاری در کامپیوتره) رو دریافت میکنه، به صورت دهدهی (دسیمال، مبنای ده) در خروجی قرار میده. حالا ما میتونیم اونطرف با یک Encoder این مقادیر رو دوباره به BCD یا هر فرمت دیگری تبدیل کنیم. در واقع کاری که ما انجام دادیم همون پردازش داده‌س. حالا هر قسمتی رو میشه یک بلاک در نظر گرفت و کنار هم قرار داد تا به چنین چیزی رسید :

مداری که در بالا طراحی کردم، یک واحد محاسبه و منطق برای یک کامپیوتر هشت بیتی بود (لینک) و این واحد، همونجاییه که داده پردازش میشه. البته واحد کنترل و حافظه هم در کامپیوتر داریم که برای کنترل پروسه پردازش و ذخیره داده پردازش شده ازشون استفاده می‌کنیم!

خب، فکر کنم به اندازه کافی اون چیزایی که میخواستم رو پوشش دادم، امیدوارم اگر قصد کامپیوتر خوندن دارید، شیرینی و زیبایی این رشته رو قبل از ورود به دانشگاه درک کنید و وقتی واردش می‌شید، لذت ببرید 🙂

Share

صداگذاری بازی کامپیوتری در یونیتی – بخش دوم

در بخش گذشته؛ با نحوه صداگذاری و ورود به Trigger و همچنین اضافه کردن موسیقی متن به بازی، آشنا شدیم. در این بخش میخوایم کمی پا رو فراتر بذاریم و Dynamic Soundscape رو هم یاد بگیریم. فقط قبل از اون باید کمی مفاهیم آهنگسازی/صداگذاری رو با هم مرور کنیم.

مفهوم Soundscape

فضاهایی که توسط صدا ساخته میشن، یا بهتر بگم؛ صدایی که باعث میشه فضایی خاص به ذهن ما بیاد رو بهش میگن Soundscape. مفهوم پیچیده‌ای نیست ولی میتونه به پیچیده شدن سایر مفاهیم یا حتی هموار تر شدن فهمشون، کمک کنه.

در تصویر بالا، چند Soundscape رو مشاهده میکنیم. یکی برای موج، یکی برای باد، یکی برای پرندگان و … . اما آیا همیشه Soundscape ها، صداهای محیطی (Ambient ) هستند؟ خیر. بعضی وقتا هم قطعات کوتاه و کوچک موسیقی هستند که به ما در درک شرایط کمک میکنن (برای اهل فنش : مثلا یه ویولن ترمولو که یه آرپژ مینور رو بزنه، میتونه کمی ترس یا نگرانی رو القاء کنه). پس، ما نیاز به Soundscaping داریم که بتونیم با صداها؛ حس القاء کنیم.

مفهوم Dynamic Soundscape

خب اینجا کمی مفهوم میتونه پیچیده باشه، اصلا چرا میگیم داینامیک؟ مشخصه، چون قرار نیست همیشه یکسان باشه. پس به چه دردی میخوره؟ فکر کنید در بازی شما صحنه‌ای وجود داره که قراره صدای آب پخش بشه، پس باید با نزدیک شدن به آب، صدای آب کم کم بلند بشه و به گوش برسه، و وقتی کارمون با اون مرحله تموم شد، صدای آب قطع بشه. این رو بهش میگیم Dynamic Soundscape . در یونیتی به سادگی میتونیم این مفهوم رو پیاده کنیم .

مفاهیم مورد نیاز در یونیتی

مفهوم Audio Mixer

میکسر، مفهومش تقریبا همه جا یکیه، پس اگر با Reaper, FL Studio, Studio One و نرم افزارهای آهنگسازی دیگر (هزاران نرم افزار دیگه!) کار کردید، با این مفهوم آشنایید پس این بخش رو می‌تونید ازش عبور کنید . اما به طور کل، ما از میکسر استفاده میکنیم جهت این که صداها رو به کانالهای مختلف بفرستیم. در این کانال ها میتونیم بلندی صدا، تغییراتشون و همچنین افکتهایی که نیاز داریم رو کنترل کنیم.

در یونیتی هم امکان ایجاد و مدیریت تعداد بسیار زیادی میکسر وجود داره، گذشته از اون ما میتونیم یه سری میکسرها رو Master در نظر بگیریم و یه سری دیگه رو زیرمجموعه اونا حساب کنیم. به این شکل، تقریبا میشه گفت که خود یونیتی داره به ما یه استودیوی کامل صداگذاری رو تحویل میده.

شروع پروژه

خب، اول از فولدر Assets با راست کلیک، یک Audio Mixer ایجاد کنیم و اسمش رو بذاریم Master (قراره همه میکسرهای دیگرمون زیرمجموعه این باشن) :

بعد از منوی Window گزینه Audio Mixer رو فعال میکنیم و به این شکل اون رو خواهیم دید :

حالا که یک Master داریم، دو گروه دیگه (از زیرمجموعه Groups )  ایجاد میکنیم به اسم Soundtrack و Sphere . از Soundtrack برای کنترل موسیقی متن (چطوری؟! یاد میگیریم) استفاده میکنیم و از Sphere برای کنترل موسیقی که کنار Sphere ما پخش میشه.

حالا میریم سراغ دوربینمون و Audio Source ای که بهش اضافه کردیم ، یک گزینه Output داریم، اون رو روی Soundtrack قرار میدیم (به همین راحتی، موسیقی/صدا رو در یک کانال از میکسر فرستادیم!)

و به همین ترتیب، موسیقی که روی Sphere قرار دادیم رو هم به کانال Sphere میفرستیم.

استفاده از Snapshot ها

میکسرها قابلیتی دارن به اسم Snapshot که میتونیم وضعیتی رو از اون میکسرها، ثابت نگه داریم. در واقع انگار که عکس گرفته باشیم (از اسم مشخصه). و به کمک همین Snapshot هاست که میشه وضعیت صدا رو کنترل کرد. در ادامه، کد و روش کار رو با هم یاد میگیریم.

نوشتن اسکریپت Dynamic Soundscape

قبل از هرچیزی، اسکریپتی که در بخش قبل نوشتیم رو از Sphere حذف میکنیم و فایل صوتی رو مستقیم به Audio Source میدیم. سپس به Audio Mixer بر میگردیم و این طور تغییرش میدیم :

با اجرای بازی، الان فقط میتونیم صدای موسیقی متن رو بشنویم. پس میریم به قسمت Snapshots و روی + کلیک می‌کنیم و اسمش رو میذاریم Snap1 . سپس، اون Snapshot ستاره دار (به نوعی Master در اسنپ شاتها!) رو به این شکل تغییر میدیم :

و باز یک Snapshot جدید به اسم Snap2 ایجاد میکنیم. حالا در Asset ها یک C# Script تازه ایجاد میکنیم به اسم DynamicSoundscape . و این ها رو درونش مینویسیم :

در خط چهارم من UnityEngine.Audio رو اضافه کردم، این به این معناست که میتونم از Snapshot ها هم استفاده کنم. در خط ۷ و ۸ هم دو تا Snapshot ساختم به اسم fadeIn (برای آرام بلند شدن صدای مورد نظر) و fadeOut (برای آرام کم شدن صدا)، سپس تعریف کردم که وقتی وارد Trigger شدیم و تگمون هم Player بود، وارد fadeIn بشه و وقتی ازش خارج شدیم، وارد fadeOut . حالا این اسکریپت و دو اسنپ شاتی که ساختیم رو به Sphere میدیم :

حالا وقتشه که بازیمون رو اجرا کنیم و نتیجه رو به چشم ببینیم 🙂

نتیجه کارمون به صورت GIF به این شکله (به تغییر کانالهای میکسر دقت کنید 😀 )

مسلما این همه اون چیزی نیست که برای صداگذاری باید بدونید، ولی به نظر من مهم ترین بخشه. امیدوارم در این دو بخش، تونسته باشم به خوبی پوشش بدم مطلب رو. در آینده هم احتمالا باز مطالبی در مورد کار با یونیتی خواهم نوشت، و اینها آخرین مطالب من در یونیتی نیستن. بهرحال، امید به این که مفید بوده باشه و امید به موفقیت شما 🙂

Share

صداگذاری بازی کامپیوتری در یونیتی – بخش اول

بحث صدا و موسیقی در بازی کامپیوتری، بحث عجیب و گهگاه پرچالشیه. چرا که صداها میتونن جو و هدف بازی ما رو تعیین کنند و بهش فضای بالاتری اختصاص بدن. در این مطلب، قصد دارم بخشی از تجربیات خودم در زمینه صداگذاری (و نه آهنگسازی!) در بازی های کامپیوتری رو با شما به اشتراک بذارم. در این مطلب، چیزی که بررسی میکنیم : ۱. قرار دادن موسیقی متن بازی و ۲. پخش صدا در Trigger های خاص خواهد بود. پس در ادامه با من باشید 🙂

قرار دادن موسیقی متن بازی

اول یک پروژه به اسم Audio Test درست میکنیم، سپس وارد Scene اصلی میشیم تا این صفحه یونیتی رو ببینیم :

حالا باید دو کار انجام بدیم، از Asset های پیشفرض، یک First Person Controller برداریم و Main Camera رو هم پاک کنیم. ضمن این که لازمه حتما یک «زمین بازی» بسازیم. بعد از این کارها Scene من این شکلی شد :

وقتی روی FPSController کلیک کنیم و اولین زیرمجموعه‌ش رو در Inspector ببینیم با این صحنه مواجه میشیم :

همونطور که می‌بینید، در این Inspector ما عنصری به اسم Audio Listener داریم. Audio Listener کارش «شنیدن صدا»ست و روی دوربین سوار میشه. کاراکتر اول شخص هم معمولا همراه خودش یک دوربین داره، پس خیالمون از بابت «شنیده شدن» صدا، راحته. حالا روی Add Component کلیک می‌کنیم و یک Audio Source بهش اضافه میکنیم و سپس، موسیقی متن مورد نظر رو به عنوان Audio Clip بهش معرفی می‌کنیم (در اینجا دوئت پیانو و ویولن که چند وقت پیش ساخته بودم رو معرفی کردم) و تیک Loop هم میزنیم :

(البته اینجا تیک Loop رو نزدم) و حالا تبریک! موسیقی متن بازی شما نشست روی بازی. ولی این همه ماجرا نیست. ماجرا در کل خیلی پیچیده تر میشه ولی این اولین چیزیه که ما باید یاد میگرفتیم (مثلا بعدها در مورد این که چطور موسیقی داینامیک استفاده کنیم و … هم بحث خواهد شد).

حالا که این رو یاد گرفتیم، بریم سراغ اضافه کردن یک لایه صدا که در یک Trigger خاص قرار می‌گیره.

ساخت Trigger های صدا

در Scene یک Sphere میسازیم، یک متریال دلخواه بهش میدیم، یک Collider از نوع Trigger براش تعریف می‌کنیم و نتیجه میشه این :

خب، محتوای Inspector باید مثل این باشه (البته الزامی نیست، صرفا خواستیم که محدوده Collider مشخص باشه). الان کاری که باید بکنیم، اینه که یک Audio Source و یک Script به این Sphere اضافه کنیم (زبان اسکریپت رو سی‌شارپ تعیین کنید). حالا کافیه در اسکریپتمون چنین چیزی بنویسیم :

این اسکریپت، میگه که «اگر چیزی وارد Collider من شد و تگ Player داشت، کلیپی که معرفی شده رو یک بار پخش کن». پس به Inspector باید بریم و برای FPSController مون، یک تگ Player تعریف کنیم. سپس، به Script (و نه Audio Source ) باید یک Clip اختصاص بدیم، به این شکل :

و خب کار تموم شد! این فایل صوتی هم با ورود ما به Trigger تعریف شده، پخش خواهد شد!

چه چیزهایی مونده که هنوز باید یاد گرفت؟

موضوعی که اینجا بهش پرداخته شد خیلی خیلی سطحی بود. برای کار صدا در یونیتی، هم باید با Audio Mixer کار کنیم هم Audio Mixer Snapshot . گذشته از اون، باید با اسکریپت؛ اینها رو به هم مرتبط کنیم، به شکلی که یه جا موسیقی آروم قراره پخش بشه و بعد موسیقی یک صحنه خوفناک وارد بشه و … . سعی می‌کنم در قسمت (های) بعد، این موارد رو هم پوشش بدم.

موفق باشید 🙂

Share

امنیت حسابهای اجتماعی

امروز صبح در تلگرام پیامی برای من فوروارد شد که حاوی یک اسکرین شات از توییت خود شرکت توییتر بود. این اسکرین شات :

همونطوری که می‌بینید، توییتر میگه یک باگ پیدا کردن که باعث شده یک سری پسوردها، بدون این که ماسک بشن، لاگ شدن. یعنی چی؟

فرض کنیم ما یک پسورد میسازیم، پسورد ما موقعی که داریم وارد میکنیم یک چیزی مثل MySecurePassword@123456 عه. این پسورد تقریبا تمام فاکتورهای یک پسورد امن رو داره. ولی اگر به صورت Plain Text بخوایم ذخیره‌ش کنیم این که جای خود، یک میلیون کارکتر دیگر هم داشته باشه احتمال لو رفتنش بسیار بالاست. (داخل پرانتز عرض کنم خدمت آقای علیرضا شیرازی، مدیریت محترم بلاگفا که تا چند سال پیش هم همینطوری پسورد ها رو نگهداری میکرد، جای این که در توییتر و … ملت رو بخاطر مواخذه کردنتون بلاک کنید، پاسخ میدادید که چرا اینطور بود! چون همون موقع هم بسیاری از اسکریپت های مدیریت محتوا پسوردها رو ماسک می‌کردن!).
حالا بخوایم MySecurePassword@123456 رو در دیتابیسی ذخیره کنیم باید چه کنیم؟ باید از «هش» و الگوریتم های مربوطه استفاده کنیم. مثلا الگوریتم MD5 (لینک جهت مطالعه). حالا این عبارت نسبتا سخت رو من با کمک ابزارهایی که دم دستم بود به MD5 هش میکنم و نتیجه میشه :

23b7618b2a23e171e6cda057a9736423

و وقتی من پسورد رو وارد کنم، اسکریپتی که برای لاگین نوشتم، یا API ای که وظیفه لاگین کردن من رو برعهده میگیره، اول پسورد رو هش میکنه بعد در دیتابیسش چک میکنه و اگر هش یکی بود، اجازه میده من به سیستم دسترسی داشته باشم. برای مثال این یک سیستم لاگین بسیار ساده بود که خودم نوشته بودم :

کد   
post '/welcome' do
 begin 
  params[:user][:password] == params[:user][:password_again]
  user = User.create(:username => params[:user][:username], :password => Digest::MD5.hexdigest(params[:user][:password]))
  redirect to("/welcome")
 rescue
  redirect to("/signup_error")
 end
end

و این یعنی ذخیره ایمن پسورد در یک دیتابیس (در اینجا از دیتابیس های مونگو استفاده کردم). و حالا اگر اون قسمتی که مربوط به هش کردن پسورد نمیشد رو، در کد قرار میدادم چه میشد؟ وقتی قرار بود Query بزنم مثلا به یوزر mamad و پسوردش 1125 بود، اینطور بر میگردوند :

کد   
{
"username":"mamad", 
"password":"1125"
}

و مثلا اگر شما قرار بود با API ای که من برای عضوگیری سرویس نوشتم کار کنید (مثلا لاگین کردن به وسیله سرویس من در اپلیکیشن، بازی یا سیستم حضور غیاب و … )، پسوردها رو به سادگی میتونستید ببینید. اما چیزی که الان بر میگرده اینه :

کد   
{"username":"mamad","password":"c21002f464c5fc5bee3b98ced83963b8"}

و خب شما نمیتونید به پسورد دسترسی پیدا کنید، مگر این که ابزار یا دیکشنری مربوط به شکستن این الگوریتم رو داشته باشید. البته معمول هم نیست شما JSON مربوط به اطلاعات کاربران رو برگردونید! چون باز هم دیتای کاربر به خطر میفته.

فکر کنم به قدر کافی در مورد پسورد و نحوه ذخیره سازیش توضیح داده باشم، هدف این بود که مباحثی مربوط به هک شدن و نفوذ به تلگرام هم در این پست مطرح کنم که متاسفانه این پست بیش از چیزی که فکر کردم، طولانی شد. پس در مورد تلگرام در پست جداگانه ای خواهم نوشت 🙂

 

Share