کد هایم را دزدیده بود، آقای قاضی…!

شخصی به ایران آمده بود، عده ای از جوانان استارتاپی؛ او را به کشور خودشان دعوت کرده بودند. طرف از برنامه نویسان و هکرهایی بود که سرش به تنش می ارزید و در هر زمینه ای که فکرش را بکنید؛ حرفی برای گفتن داشت. در نمایشگاه، با حال خوش غرفه ها را یکی پس از دیگری میدید و با اشتیاق از آنها در مورد کارشان، هدفشان و روششان سوال میکرد! همه چیز خوب بود تا این که پسربچه ای؛ یک کاغذ به دستش داد. او کاغذ را خواند؛ برایش جالب شد. لینکی که در آن کاغذ به آن اشاره شده بود را باز کرد؛ کمی با دموی محصول کار کرد و ناگهان، مشتی بر صورت پسربچه کوبید. او را به دادگاه بردند، قاضی از او پرسید «چرا ایشان را مضروب کردی؟» شخص خارجی جواب داد «کدهایم را دزدیده بود آقای قاضی!».

services_operating_procedures

چیزی که در شروع پست خوندید، یک داستان بود. از شخصی که احتمالا به ایران دعوت میشه و می بینه که محصول خودش، داره به عنوان محصول دانش بنیان و ملی و … در یک استارتاپ به مردم فروخته میشه. این چیزی هست که قراره در این پست در موردش به طور مفصل توضیح بدم. اصلا میخوایم ببینیم این کانسپت دزدی چی هست و چطور داره مثل یک غده سرطانی؛ بازار نرم افزار رو میخوره.

حدود سال ۲۰۱۰ بود که من یک iPod Touch خریدم و همون موقع ها، وارد وبسایت های مرتبط با محصولات Apple شدم. دوستان زیادی اونجا پیدا کردم و با خیلی از اون دوستان، دوستی من تا الان ادامه داشته. ولی خب چیزهایی هم دیدم که واقعا باعث شاخ در آوردن من شد. اگر اشتباه نکنم حدودای سال ۲۰۱۲ بود که iPhone 4S معرفی شد و چیزی که این گوشی رو متمایز میکرد؛ دستیار صوتی Siri بود که میتونست جوابهای دقیق و درستی بده. همون موقع ها، کاربران زیادی بر آن شدن که این اپ رو برای نسخه های قدیمی تر iOS هم پورت کنن. یک روزی از همین روزها یکی از کاربران ایرانی مدعی شد که این کار رو کرده (لینک) و خب مدتها با این حرف داشت برای خودش ارزش و اعتبار میخرید و حتی لینک Donation هم گذاشته بود که یک شب، یک لینکی در فرومی منتشر شد که بله، این آقا دزدی کرده! کار کار خودش نبوده و به اسم خودش در کرده. این اولین بار بود که با «دزدی» اثر نرم افزاری روبرو شدم. اون موقع به شدت ناراحت شدم؛ ناراحتی من از اون هکری که واقعا سیری رو تونسته بود پورت کنه شاید حتی بیشتر شد.

حالا در همون سالها، من پروژه جبیر رو راه اندازی کردم. پروژه ای که علیرغم خیلی از حواشی ای که داشت؛ کلی هم دوست جدید، کلی تجربه و کلی بار علمی و عملی برای من داشت. جبیر چی بود؟ اوایل یک اوبونتوی کاستوم شده (و صد البته Rebrand شده) و بعد ها هم یک FreeBSD کاستوم شده و Rebrand شده. این پروژه رو من در یکی دوتا از فروم های اپلی هم معرفی کردم و خب به «دزدی» و «جا زدن کار دیگران به اسم خود» محکوم شدم. در صورتی که لایسنس هایی که این دو نرم افزار، یعنی اوبونتو و FreeBSD بر اساس اون منتشر میشن؛ دقیقا به من این اجازه رو میدن که rebrand کنم و به عنوان یک محصول جدید به بازار ارائه بدم. در صورتی که درمورد اون Siri پورت شده (و خیلی از کارهایی که تو کامیونیتی فارسی اپل رخ میده) چنین چیزی صدق نمیکنه.

33-122-598-08البته هنوز این اتفاقات رو نتونسته بودم هضم کنم؛ که فهمیدم گروه «آشیانه» معروف هم چنین کاری میکنه، لینوکس رو میکنه توی جعبه و به اسم فایروال میفروشه. این کمی برام منطقی تر به نظر رسید؛ حداقل کمی وقت میذاشتن و یه حداقل پیکربندی ای ارائه میدادن. ولی باز هم داشتند خلاف لایسنس (GPL ) پیش میرفتند، سورس کد و خیلی چیزهای دیگه رو از دید کاربر مخفی میکردند. همین باعث شد که بیش از پیش سعی کنم انسان بهتری حداقل در این آشفته بازار نرم افزار در ایران باشم. حداقل دزدی نکنم یا اگر از کار شخص دیگری استفاده کردم، بهش کردیت بدم.

این موارد خیلی وقت بود که دیده نمیشد، یه جورایی میشه گفت خیلی وقت بود که از سیستم های کثیف دور بودم؛ تا این که چندروزه سیستم کثیف به سراغ ما اومده! شخصی مدعی بود که اولین (این لفظ هم خیلی وقت بود نشنیده بودم) سیستم یکپارچه مجازی سازی و کنترل سرورهای مجازی رو ایجاد کرده (لینک وبسایت ایرانی) و خب مدتهای زیادی با تبلیغاتش ما رو اذیت کرد، امروز دوستی به من لینکی داد که نشون میده حتی این هم دزدی از کار یک خارجی هست (لینک). واقعا نمیدونم چرا عادت نداریم وقتی ادعا میکنیم کاری رو خودمون انجام دادیم، واقعا خودمون انجامش داده باشیم؟! و یا این که چرا انقدر راحت حاصل زحمات یک نفر یا گروه دیگه رو مصادره میکنیم؟

بعنوان پاراگراف آخر، دوست دارم که از همه کسانی که این پست رو میخونن خواهش کنم که این سیستم رو ادامه ندن (اگر تا الان به این سیستم مشغول بودند) یا اگر هم قصد کاری دارند؛ اگر از کد، طرح یا ایده افراد دیگه دارند استفاده میکنند کردیت رو بدن. واقعا در اخلاق یک انسان نمیگنجه که بخواد با زحمات دیگری، برای خودش تولید ثروت کنه.

Share

9 دیدگاه برای «کد هایم را دزدیده بود، آقای قاضی…!»

  1. سلام محمد جان
    خسته نباشی
    متاسفانه وقتی پای پول در میون باشه پسر پدر و مادرش رو هم نمیشناسه در نتیجه نمیشه انتظار دیگه ای هم از این افراد داشت

        1. دوستی که خودش سیس‌ادمینه چند وقت پیش بررسی کرده بود. باز هم بررسی میکنم، اگر متفاوت بود در همین بلاگ اطلاع میدم.

  2. سلام ، واقعا مطلب عالی نوشتید!
    بنده خودم شاهد بودم که یک برنامه را ادیت کرده(آیکون ، اسم و رنگ) بودند و در مارکت های ایرانی به فروش گذاشته بودند!
    جالب این است که برنامه اصلی و برنامه ادیت شده در یک مارکت بودند!
    با تشکر کینگ وب مستر

    1. البته بعضا لایسنس نرم افزار این اجازه رو به ما میدن. مطلب بیش‌تر درباره نرم افزارهایی بود که چنین اجازه‌ای را به ما نمی‌دهند.

  3. بعید میدونم نشه جلوی این روند رو به صورت قانونی گرفت.
    البته «اگر» توسط افرادی که سیاست‌گذاری‌های کلان رو انجام میدن، خواسته بشه.
    البته از او‌ن جایی که با باز شدن درهای ارتباطی ما با بقیه، احتمالا بیشتر از ۵۰٪ صنعت IT ما باید بساطشو جمع کنه (یه بخشی به خاطر استفاده‌ی غیرقانونی و بی‌مجوز و یه بخشی هم به خاطر کپی کاری ضعیف)، احتمالا این «اگر» هیچوقت محقق نمیشه!
    خیلی‌ از آدم‌های بزرگ سرمایه‌ یا منبع درامد خودشونو از دست می‌دن … به همین خاطر این رفتارها رو حالا حالاها خواهیم داشت! حتی با تشویق بیشتر!

  4. خیلی متشکرم از متنی که نوشتید. من مشاوره تجاری یک پروژه بودم که در آن یک نرم افزار اوپن سورس را برای ایجاد یک شبکه اجتماعی استفاده می کردند.

    من تخصصی در نرم افزار نداشتم ولی کنجکاو شدم که ببینم این نرم افزار چیست و چه داستانی دارد. بعد به بحث لایسنس GNU-GPL رسیدم. چون کمی با حقوق تجارت آشنا هستم در مورد آن مطالعه کردم و آن را برای آن تیم توضیح دادم. مخالفتی در تیم برای عمل به موارد لایسنس وجود نداشت. در مورد آن ها این طور بود که آنان اصلا به جوانب این مسئله آشنا نبودند.

    لزوما اوپن سورس بودن به معنی استفاده بدون قاعده از نرم افزار نیست.

    در لینک زیر می توانید به زبان ساده تعهدات استفاده از محصولات نرم افزاری تحت لایسنس GNU-GPL را مشاهده کنید. لازم به ذکر است تحت این لایسنس می توان استفاده تجاری هم از محصول کرد و مانعی وجود ندارد اما تعهدات دیگری هم مطرح است، از جمله به طور صریح باید به لایسنس اشاره شود، کلیه کدهای نرم افزار و تغییرات انجام شده در دسترس عمومی قرار گیرد و همه تغییرات ایجاد شده به صراحت در داکیومنت ذکر شود.

    لینک:
    https://tldrlegal.com/license/gnu-affero-general-public-license-v3-(agpl-3.0)

    من فکر کنم عمل به این تعهدات به نفع تیم توسعه دهنده است، چرا که مجبور می شود برای پروژه خود به شکل سیستماتیک و منظم روندی را که طی کرده است بیان کند. بحث عدم مدیریت دانش در پروژه های نرم افزاری ایران به شدت به کارامدی تیم ها آسیب می زند. اگر تیم خود را متعهد کند طبق مواد این لایسنس گزارش دهی کند برای پیشرفت خود پروژه نیز بسیار مهم است.

    باور دارم مقالاتی مانند آنچه شما نوشتید زمینه را برای یک بحث سازنده و آگاهی بخشی در این موارد افزایش می دهد.

    متشکرم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *