تا به حال فکر کردید که ما دوپامین مورد نیازمون رو در دنیای گذشته چطور تامین می‌کردیم؟ نیازی نیست تا زمان نئاندرتال‌ها بریم عقب. شاید تا همین ۲۰۲۲ خیلی دوپامین رو بهتر می‌تونستیم تامین کنیم. ورزش، فکر کردن برای ساخت محصول، دورهمی، خیلی چیزهای دیگر.
در کل وقتی دوپامین کم می‌آمد، آدم‌ها یه کاری می‌کردند کارستان. حالا چه راهی مثل ورزش چه حتی راهی مثل گل کشیدن (که البته منظورم نقاشی کردن از گل‌های قالیه) چه ساخت یک محصول. پس چه شد؟!
ولگردی مجازی و محتوای سریع‌المصرف
استفاده از اینستاگرام و کلیپ‌های یک دقیقه‌ای، چالش‌های کوتاه‌مدت تیک‌تاک، متون کوتاه توییتر (یا اکس یا هر شتی که شما صدایش می‌زنید) اولین میخ‌ها بر تابوت تولید دوپامین ما بودند.
در واقع استفاده صرف از این پلتفرم‌ها خیلی مشکل نبود تا این که اینستاگرام، یوتوب و … هم به تقلید از تیک‌تاک شروع به این کردند که پس از یک ویدئو، ویدئوی دیگر را نشان دهند و گاهی این اسکرول به صورت اتوماتیک هم رخ می‌داد.
همین باعث شده که افراد به جای دنبال محتوا گشتن یا محدود شدن به محتوای دنبال‌شده، هرنوع محتوایی رو بتونن ببینن. شاید برای یک برند، یک تولیدکننده محتوا یا هرچیز و هرکسی از این قبیل اتفاق مثبتی باشه ولی خب در حال حاضر میشه گفت فقط داره مغز ما رو نابود و نابودتر می‌کنه.
البته یادتون نره هنوز فرمول شهرتی که سال‌های پیش نوشتم یا حتی روش دریافت صد فالوئر اول، یا حتی معروف شدن در توییتر هم کار می‌کنند و این هم در نوع خود جالبه!
اپیدمی ADHD یا صرفا نابودی دوپامین؟
گرچه که نمی‌شه منکر وجود اختلال کمبود توجه و تمرکز یا همان ADHD شد، اما افراد زیادی هستند که بدون اسکن مغزی و بدون این که به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنند این برچسب رو به خودشون می‌زنن. علاوه بر اون به شکل خودسرانه و بدون نسخه داروهایی مثل ویاس و ریتالین هم تهیه و مصرف می‌کنند.
البته ناگفته نماند که داروهایی که به ذات آمفتامینی هستند یا عملکرد مشابه آمفتامین دارند، این دوستان رو به خود خطر تبدیل می‌کنند اسکایلر! و سوء مصرف این مواد برای شب‌بیداری طولانی، افزایش خلاقیت و … هم گزارش شده. حالا شکافتن این موضوع خودش یک بلاگ دیگر می‌طلبه که بعدها در موردش صحبت خواهم کرد.
ولی خب ببینید، سوء مصرف مواد آمفتامینی، نابودی دوپامین با اینستاگرام و تیک‌تاک و شورت‌های یوتوب، همه باعث میشه شما قادر نباشید مدت طولانی روی یک چیز تمرکز کنید و بعد توهم ADHD می‌زنید. بهتره که به خودتون لطف کنید و این موارد رو حذف یا کنترل کنید.
هوشواره؛ مزید بر علت
هوشواره یا همون هوش مصنوعی، گرچه به درازای تاریخ علوم کامپیوتر وجود داشت اما از سال ۲۰۲۲ و با ارائه ChatGPT و ابزارهای مشابه همه‌گیرتر شد.
هوشواره کار ما رو ساده‌تر می‌کنه. گاهی به جای این که لازم باشه صدها صفحه رو در نتایج جستجوی گوگل و داک‌داک‌گو و یاندکس بخونیم، خلاصه‌سازی می‌کنه، جای ما کدکشی می‌کنه و … اما خب یک مشکل بزرگ هم به مشکل دوپامین ما اضافه کرده.
مشکلی که هوشواره ایجاد کرده اینه که شما با یک پرامپت می‌تونید سریع به نتیجه «قابل قبول» برسید و خب این اون حس خوبی که قبلا از نتیجه دادن کار دریافت می‌کردید رو به شما می‌ده. به همین خاطر پیگیری شما برای ادامه کار به صفر میل می‌کنه.
در حال حاضر با کمک هوشواره شما کد می‌زنید، محتوا تولید می‌کنید، مثل آقامون DHH حتی توزیع خفن می‌سازید (بله، اوماچی رو میگم!)، فیلم می‌سازید (و محمدرضا گلزار رو با یوزارسیف و … جایگزین می‌کنید!) و موسیقی تولید می‌کنید و این یعنی لذت کارهایی که پیش‌تر کردید رو دارید تقلیل می‌دید به یک پروسه چند ثانیه‌ای.
همین باعث شده از گیتار زدن در یک روز بارونی لذت چندانی نبرید. از نقاشی کردن روی کاغذ لذت نبرید (و این رو منی میگم که رمز میدجرنی رو شکستم) و خیلی کارهایی از این قبیل. لذت بردن برای ما سخت شده.
و سوال میلیون دلاری: حالا چه کنیم؟
راستش خودم هم نمی‌دونم باید چه کاری کنیم. در حال حاضر وابستگی ما به ابزار زیاده که چیز عجیبی هم نیست، همونطور که برای رفتن به یک نقطه دیگر از شهر تاکسی، اسنپ یا مترو سوار می‌شیم برای کد زدن هم از هوشواره استفاده می‌کنیم و برای پیدا کردن مطالب جدید هم از شبکه‌های اجتماعی.
موضوعی که پیش میاد اینه که چطوری مجدد روی ریل قطار قرار بگیریم و در وضعیت «خواهیم دید چه خواهد شد» قرار نگیریم. اگر شما پیشنهادی داشتید هم ممنون میشم در بخش کامنت‌ها به من بگید!
